Στην επιτραπέζια ελιά, ένα νύγμα από τον δάκο ή μια κηλίδα από μυκητολογική ασθένεια μπορεί να υποβαθμίσει την εμπορική αξία του καρπού. Γι’ αυτό η παρακολούθηση των προσβολών και η έγκαιρη αντιμετώπισή τους έχουν ιδιαίτερη σημασία, με βασικό εργαλείο τη συστηματική δειγματοληψία.

Η ελαιοποιήσιμη και η επιτραπέζια ελιά δεν αξιολογούνται με τα ίδια κριτήρια. Στην πρώτη, η εξωτερική εμφάνιση του καρπού δεν καθορίζει από μόνη της την εμπορική του αξιοποίηση, αν και οι προσβολές μπορούν να επηρεάσουν την ποιότητα του ελαιολάδου και την απόδοσή του. Στην επιτραπέζια ελιά, αντίθετα, η εμφάνιση, η ακεραιότητα και η κατάσταση της επιδερμίδας αποτελούν σημαντικά στοιχεία της εμπορικής αξιολόγησης.

Αυτή η διαφορά εξηγεί γιατί ο παραγωγός επιτραπέζιας ελιάς χρειάζεται να παρακολουθεί με ιδιαίτερη προσοχή τον δάκο και τις μυκητολογικές ασθένειες που αφήνουν ορατά σημάδια στον καρπό.

Δάκος: Διαφορετικά όρια για τις δύο κατηγορίες ελιάς

Σύμφωνα με τις Οδηγίες Ολοκληρωμένης Φυτοπροστασίας του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ, 2017), οι ψεκασμοί κάλυψης με χημικά εντομοκτόνα συστήνονται όταν η προσβολή υπερβαίνει το οικονομικό όριο ζημιάς. Ο οδηγός αναφέρει:

  • Πάνω από 5% ζωντανή προσβολή για τις ελαιοποιήσιμες ποικιλίες
  • Πάνω από 1% συνολική προσβολή για τις επιτραπέζιες ποικιλίες.

Η διαφορά μεταξύ των δύο δεικτών είναι ουσιαστική. Η ζωντανή προσβολή αφορά τις ενεργές προσβολές, ενώ η συνολική προσβολή συνυπολογίζει και ενδείξεις παλαιότερης ή μη εξελιγμένης προσβολής, όπως άγονα νύγματα και νεκρά αναπτυξιακά στάδια του εντόμου. Στην επιτραπέζια ελιά, επομένως, δεν αρκεί να εξετάζεται αν έχει αναπτυχθεί προνύμφη στο εσωτερικό του καρπού. Ακόμη και ένα νύγμα ωοτοκίας, χωρίς επιτυχή ανάπτυξη του εντόμου, μπορεί να αφήσει ορατό σημάδι στην επιδερμίδα και να επηρεάσει την εμπορική του αξία.

Πότε και πώς γίνονται οι δολωματικοί ψεκασμοί;

Η αντιμετώπιση του δάκου στηρίζεται στην παρακολούθηση του πληθυσμού και της προσβολής, σε συνδυασμό με κατάλληλα μέτρα φυτοπροστασίας. Στο πλαίσιο της ολοκληρωμένης διαχείρισης, οι δολωματικοί ψεκασμοί αποτελούν μία από τις βασικές μεθόδους περιορισμού του εντόμου.

Σύμφωνα με τις οδηγίες του ΥΠΑΑΤ, για την αποτελεσματικότητά τους πρέπει να συνεκτιμώνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις:

  • Καρποφορία: όταν το ποσοστό καρποφορίας είναι μικρότερο από 25%, η δολωματική μέθοδος μπορεί να μην είναι αποτελεσματική.
  • Καταλληλότητα του καρπού: η έναρξη των επεμβάσεων συνδέεται με το στάδιο κατά το οποίο ο καρπός γίνεται κατάλληλος για ωοτοκία, συνήθως κοντά στην έναρξη πήξης του πυρήνα.
  • Πληθυσμός του εντόμου: οι συλλήψεις στις παγίδες McPhail αξιολογούνται μαζί με τα υπόλοιπα δεδομένα του ελαιώνα. Ο οδηγός αναφέρει μέσο όρο μεγαλύτερο από 5–15 δάκους ανά παγίδα και εβδομάδα, ανάλογα με τις συνθήκες και το πλαίσιο εφαρμογής.
  • Κόμη: ο δολωματικός ψεκασμός πρέπει να εφαρμόζεται με τρόπο που να εξασφαλίζει την κατάλληλη κάλυψη των επιλεγμένων τμημάτων της κόμης, σύμφωνα με τις τεχνικές οδηγίες της μεθόδου.

Τα καλλιεργητικά μέτρα που περιορίζουν τον κίνδυνο

Η φυτοπροστασία δεν περιορίζεται στους ψεκασμούς. Οι καλλιεργητικές πρακτικές συμβάλλουν στη μείωση των εστιών ανάπτυξης του εντόμου και στη βελτίωση της συνολικής διαχείρισης του ελαιώνα.

  • Απομάκρυνση των καρπών που παραμένουν στα δέντρα. Οι ασυγκόμιστοι καρποί μπορούν να λειτουργήσουν ως εστίες διατήρησης και αναπαραγωγής του δάκου. Η έγκαιρη ολοκλήρωση της συγκομιδής και η κατάλληλη διαχείριση των υπολειπόμενων καρπών περιορίζουν αυτόν τον κίνδυνο.
  • Έγκαιρη συγκομιδή. Η πρώιμη συγκομιδή, όταν το επιτρέπουν η ποικιλία και οι επιδιωκόμενες προδιαγραφές του προϊόντος, μπορεί να μειώσει τον χρόνο έκθεσης του καρπού σε νέες προσβολές.
  • Συστηματική δειγματοληψία. Οι οδηγίες του ΥΠΑΑΤ προτείνουν, για την εκτίμηση της προσβολής από τον δάκο, δειγματοληψία ανά 100 δέντρα από 10–12 δέντρα, με 25 καρπούς ανά δέντρο. Οι καρποί πρέπει να λαμβάνονται με τρόπο που να αντιπροσωπεύει τον ελαιώνα και να εξετάζονται προσεκτικά, ώστε να διακρίνονται οι διαφορετικές μορφές προσβολής.
  • Προσεκτική συγκομιδή. Στις επιτραπέζιες ελιές, οι μηχανικοί τραυματισμοί υποβαθμίζουν την εμφάνιση και μπορούν να δυσκολέψουν τη μετασυλλεκτική διαχείριση. Η επιλογή κατάλληλης μεθόδου συγκομιδής και ο προσεκτικός χειρισμός των καρπών είναι επομένως σημαντικά στοιχεία για τη διατήρηση της ποιότητάς τους.

Κερκόσπορα: Κηλίδες που υποβαθμίζουν τον καρπό

Η κερκόσπορα, που συνδέεται με τον μύκητα Pseudocercospora cladosporioides, προσβάλλει φύλλα και καρπούς της ελιάς. Στους πράσινους καρπούς εμφανίζονται καστανές, ελαφρά βυθισμένες κηλίδες, διαμέτρου περίπου 4–10 χιλιοστών.

Σύμφωνα με τον οδηγό του ΥΠΑΑΤ, οι μολύνσεις ξεκινούν με τις πρώτες φθινοπωρινές βροχές και μπορούν να συνεχιστούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Οι βροχοπτώσεις παίζουν σημαντικό ρόλο στη διασπορά της ασθένειας, ενώ το πρόβλημα μπορεί να είναι εντονότερο σε μεγαλόκαρπες ποικιλίες, όπως η Χαλκιδικής και η Κονσερβολιά.

Σε σοβαρές προσβολές μπορεί να παρατηρηθούν φυλλόπτωση, καρπόπτωση και εξασθένηση των δέντρων. Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η εφαρμογή κατάλληλων καλλιεργητικών μέτρων έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Ο οδηγός αναφέρει ότι οι ψεκασμοί που πραγματοποιούνται για το κυκλοκόνιο μπορούν να συμβάλουν και στην αντιμετώπιση της κερκόσπορας. Αυτό, ωστόσο, δεν σημαίνει ότι κάθε επέμβαση για το κυκλοκόνιο είναι αυτομάτως επαρκής για την κερκόσπορα. Η επιλογή φυτοπροστατευτικού προϊόντος και ο χρόνος εφαρμογής πρέπει να βασίζονται στις ισχύουσες εγκρίσεις και στις ανάγκες της συγκεκριμένης καλλιέργειας.

Παρλατόρια: Ερυθρές κηλίδες και παραμορφώσεις

Η παρλατόρια (Parlatoria oleae) είναι κοκκοειδές έντομο που εγκαθίσταται σε φύλλα, κλαδίσκους, κλάδους, κορμό και καρπούς. Στον ελαιόκαρπο μπορεί να προκαλέσει ερυθρές κηλίδες ή παραμορφώσεις.

Οι πράσινες επιτραπέζιες ποικιλίες είναι ιδιαίτερα ευαίσθητες από εμπορική άποψη, καθώς τα ορατά σημάδια μπορούν να υποβαθμίσουν σημαντικά την αξία τους. Σύμφωνα με τον οδηγό του ΥΠΑΑΤ, σε υψηλούς πληθυσμούς του εντόμου οι καρποί μπορεί να χάσουν έως και 20% της περιεκτικότητάς τους σε λάδι, ενώ οι πράσινες επιτραπέζιες ελιές μπορεί να χάσουν την εμπορική τους αξία.

Η παρακολούθηση της παρουσίας του εντόμου είναι απαραίτητη, καθώς η αντιμετώπιση πρέπει να συνδέεται με το κατάλληλο στάδιο ανάπτυξής του. Παράλληλα, είναι σημαντικό να προστατεύονται οι φυσικοί εχθροί του, οι οποίοι συμβάλλουν στον περιορισμό των πληθυσμών του.

Αντί επιλόγου

Για τον παραγωγό επιτραπέζιας ελιάς, η προστασία της εξωτερικής εμφάνισης του καρπού αποτελεί βασικό μέρος της παραγωγικής διαδικασίας. Ο δάκος, η κερκόσπορα και η παρλατόρια μπορούν, με διαφορετικό τρόπο, να υποβαθμίσουν την ποιότητα και την εμπορική αξία της παραγωγής. Η αποτελεσματική αντιμετώπιση δεν βασίζεται σε έναν μεμονωμένο ψεκασμό, αλλά στον συνδυασμό συστηματικής παρακολούθησης, σωστής δειγματοληψίας, κατάλληλων καλλιεργητικών μέτρων και στοχευμένων επεμβάσεων, όπου αυτές δικαιολογούνται.

Πηγές:

olivenews.gr