Βαριέσαι ή δεν ξέρεις να μαγειρεύεις; Οι επιστήμονες ανακάλυψαν μια περίεργη συσχέτιση μεταξύ άνοιας και μαγειρικής
Για κάποιους η μαγειρική είναι το χόμπι τους, για κάποιους άλλους είναι το εύκολο και γρήγορο delivery που σε βγάζει από τη δύσκολη θέση της μαγειρικής. Όσοι δεν αγαπούν την όλη διαδικασία τού να σκεφτούν, αλλά και να φτιάξουν ένα φαγητό, προτιμούν να κάνουν τη διαδικασία όσο πιο σύντομη και απλή γίνεται, επιστρατεύοντας κάθε διαθέσιμη συσκευή που μπορεί να τους γλυτώσει χρόνο και κόπο όπως το air fryer.
Ένας βασικός στόχος είναι να τρώμε όσο γίνεται πιο σωστά και να μην καταλήγουμε να παραγγέλνουμε καθημερινά. Όσο για τις συνταγές, η επιλογή είναι μάλλον συγκεκριμένη με λίγα υλικά, ελάχιστη προετοιμασία και συνολικός χρόνος στην κουζίνα που ιδανικά δεν ξεπερνά το μισάωρο.
Μια νέα μελέτη, ίσως είναι αρκετή για να μας κάνει να το ξανασκεφτούμε. Και όχι επειδή ξαφνικά αγαπήσαμε την μαγειρική, αλλά επειδή οι ερευνητές εντόπισαν μια ενδιαφέρουσα σχέση ανάμεσα στο μαγείρεμα στο σπίτι και στον κίνδυνο άνοιας.
Το μαγείρεμα μπορεί να κάνει περισσότερα από το να γεμίζει το πιάτο
Προηγούμενες έρευνες έχουν συνδέσει το σπιτικό φαγητό με καλύτερες διατροφικές συνήθειες και χαμηλότερο κίνδυνο για προβλήματα υγείας όπως η παχυσαρκία, ο διαβήτης τύπου 2 και οι καρδιαγγειακές παθήσεις. Η νέα μελέτη εξετάζει μια διαφορετική διάσταση: κατά πόσο η ίδια η διαδικασία του μαγειρέματος μπορεί να σχετίζεται και με τη διατήρηση της γνωστικής υγείας.
Οι ερευνητές ανέλυσαν στοιχεία από 10.978 άτομα ηλικίας 65 ετών και άνω στην Ιαπωνία, τα οποία παρακολουθήθηκαν για περίπου έξι χρόνια. Οι συμμετέχοντες απάντησαν μεταξύ άλλων σε ερωτήσεις για το πόσο συχνά μαγείρευαν στο σπίτι, αλλά και για τις μαγειρικές τους δεξιότητες. Και εδώ βρίσκεται το ενδιαφέρον. Όσοι δήλωναν ότι μαγείρευαν ένα γεύμα από την αρχή στο σπίτι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα παρουσίασαν χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Η συσχέτιση ήταν περίπου 23% χαμηλότερη στους άνδρες και 27% στις γυναίκες.
Το εύρημα, όμως, που ξεχώρισε περισσότερο ήταν άλλο. Όσο λιγότερο ήξερες να μαγειρεύεις, τόσο πιο έντονη ήταν η συσχέτιση Στους συμμετέχοντες με χαμηλές μαγειρικές δεξιότητες, το μαγείρεμα στο σπίτι τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα συνδέθηκε με 67% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει το αποτέλεσμα τόσο ενδιαφέρον. Δεν φαίνεται να έχει σημασία μόνο το τι καταλήγει στο πιάτο, αλλά ενδεχομένως και το τι χρειάζεται να κάνει ο εγκέφαλος μέχρι να φτάσει εκεί.
Ο σχεδιασμός ενός γεύματος, η επιλογή των υλικών, η ανάγνωση μιας συνταγής, η αλληλουχία των βημάτων, ο συγχρονισμός διαφορετικών διαδικασιών, η παρακολούθηση του χρόνου και η διόρθωση ενός λάθους είναι όλα διαφορετικές απαιτήσεις που πρέπει να συντονιστούν. Για έναν έμπειρο μάγειρα, μεγάλο μέρος αυτής της διαδικασίας μπορεί να έχει γίνει σχεδόν αυτόματο. Για κάποιον που δεν έχει ιδιαίτερη εμπειρία, όμως, κάθε βήμα απαιτεί περισσότερη προσοχή. Με άλλα λόγια, το να μην «το έχεις» με τη μαγειρική μπορεί να σημαίνει ότι ο εγκέφαλός σου δουλεύει περισσότερο για να ολοκληρώσει την ίδια δουλειά.
Μια καθημερινή δραστηριότητα που «γυμνάζει» πολλές λειτουργίες
Η πρώτη συγγραφέας της μελέτης, Yukako Tani, εξήγησε ότι η ομάδα επέλεξε να εξετάσει το σπιτικό μαγείρεμα επειδή πρόκειται για μια δραστηριότητα που συνδυάζει διατροφικές, σωματικές και γνωστικές απαιτήσεις. Το μαγείρεμα μπορεί να ενθαρρύνει καλύτερες διατροφικές επιλογές, όπως μεγαλύτερη κατανάλωση φρούτων και λαχανικών και λιγότερα επεξεργασμένα τρόφιμα. Παράλληλα, περιλαμβάνει δραστηριότητες όπως τα ψώνια και η προετοιμασία του φαγητού, ενώ απαιτεί σχεδιασμό, επιλογή υλικών και εκτέλεση οδηγιών. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το ενδεχόμενο η διαδικασία να είναι ακόμη πιο απαιτητική για έναν αρχάριο. Όταν κάποιος δεν γνωρίζει καλά μια συνταγή, δεν μπορεί να κινηθεί μηχανικά. Πρέπει να διαβάσει, να θυμηθεί, να υπολογίσει, να παρακολουθήσει και να προσαρμοστεί. Κάπως έτσι, μια δραστηριότητα που συνήθως θεωρούμε απλή καθημερινή υποχρέωση μπορεί να μετατρέπεται σε μια αρκετά σύνθετη πνευματική άσκηση.
Προσοχή, δεν σημαίνει ότι το μαγείρεμα προλαμβάνει την άνοια
Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική λεπτομέρεια που δεν πρέπει να χαθεί μέσα στον εντυπωσιακό αριθμό του 67%. Η μελέτη είναι παρατηρησιακή. Αυτό σημαίνει ότι εντόπισε **συσχέτιση** και όχι σχέση αιτίας-αποτελέσματος. Δεν μπορεί, επομένως, να αποδείξει ότι το μαγείρεμα από μόνο του μειώνει τον κίνδυνο άνοιας. Οι ίδιοι οι ερευνητές αναγνωρίζουν επίσης την πιθανότητα αντίστροφης αιτιότητας. Για παράδειγμα, μια πρώιμη γνωστική έκπτωση μπορεί να είχε ήδη επηρεάσει την ικανότητα ή την επιθυμία κάποιου να μαγειρεύει, πριν ακόμη εμφανιστεί επίσημη διάγνωση άνοιας. Άρα, το συμπέρασμα δεν είναι «μαγείρεψε και δεν θα πάθεις άνοια». Είναι πολύ πιο συγκρατημένο: το μαγείρεμα στο σπίτι φαίνεται να αποτελεί έναν πιθανό τροποποιήσιμο παράγοντα που αξίζει να μελετηθεί περισσότερο.
Μην δειλιάσετε να δοκιμάστε κάτι που δεν ξέρετε
Και κάπου εδώ επιστρέφω στο προσωπικό μου πρόβλημα με την κουζίνα. Μέχρι σήμερα, η λογική ήταν απλή, όσο λιγότερα υλικά, τόσο καλύτερα. Όσο μικρότερος ο χρόνος προετοιμασίας, ακόμη καλύτερα. Αν μπορεί να τα κάνει όλα το air fryer, ακόμη καλύτερα. Ίσως, όμως, υπάρχει ένας λόγος να βάλω πού και πού μια πιο δύσκολη συνταγή στο πρόγραμμα. Όχι απαραίτητα για να γίνω ξαφνικά σεφ. Αλλά για να μάθω κάτι καινούργιο, να αναγκάσω το μυαλό μου να ακολουθήσει διαφορετικά βήματα και να ξεφύγω από την αυτοματοποιημένη επανάληψη των ίδιων πέντε φαγητών. Γιατί, αν μη τι άλλο, η συγκεκριμένη έρευνα προσθέτει μια ενδιαφέρουσα διάσταση στη μαγειρική, ίσως κάποιες φορές το να μην ξέρεις ακριβώς τι κάνεις στην κουζίνα να είναι ακριβώς αυτό που κάνει τον εγκέφαλό σου να δουλεύει περισσότερο. Και για κάποιον που μέχρι σήμερα θεωρούσε τη μαγειρική αγγαρεία, αυτή είναι μάλλον μια καλή αφορμή για να δοκιμάσει κάτι καινούργιο.
