Περίπου τρεις στους δέκα μαθητές Δημοτικού και Γυμνασίου καταναλώνουν ενεργειακά ποτά τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για να ανταπεξέλθουν στο διάβασμα, το gaming, τον αθλητικό και τη νυχτερινή διασκέδαση. Και παρότι αρκετοί τα θεωρούν «αθώα», οι επιστήμονες εθιστούν την προσοχή υπογραμμίζοντας ότι δεν πρόκειται για απλά αναψυκτικά ούτε για αθλητικά ποτά.
Αντιθέτως, περιέχουν διεγερτικές ουσίες – κυρίως καφεΐνη – και συχνά σημαντικές ποσότητες ζάχαρης, ταυρίνη και γκουαρανά, η οποία αποτελεί επιπλέον πηγή καφεΐνης. Εν τω μεταξύ, ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ τείνει να εξελιχθεί σε προβληματική συνήθεια, θέτοντας σε κίνδυνο τους ανηλίκους.
Υπό τα δεδομένα αυτά, η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής επισημαίνει ότι η χρήση τους από ανηλίκους χρειάζεται σαφή ενημέρωση και πρόληψη. Εστιάζοντας, δε, στην καφεΐνη τονίζει ότι πρόκειται για διεγερτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος.
«Στα παιδιά και στους εφήβους μπορεί να επηρεάσει τον ύπνο, την εγρήγορση και τη συμπεριφορά. Συστηματική ανασκόπηση 57 μελετών, με συνολικά πάνω από 1,2 εκατομμύρια νέους, βρήκε συσχετίσεις της κατανάλωσης ενεργειακών ποτών με μικρότερη διάρκεια και χειρότερη ποιότητα ύπνου, άγχος και ψυχολογική δυσφορία, χαμηλότερη σχολική επίδοση, κάπνισμα, binge drinking και χρήση άλλων ουσιών. Επειδή μεγάλο μέρος των δεδομένων είναι παρατηρητικό, μιλάμε για συσχετίσεις και όχι για απόδειξη αιτιότητας».
Επιπρόσθετα, οι ειδικοί της Ένωσης εξηγούν ότι στο καρδιαγγειακό σύστημα έχουν καταγραφεί οξείες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης και μεταβολές τουκαρδιακού ρυθμού και της ηλεκτροφυσιολογίας. Δύο πρόσφατες ανασκοπήσεις του 2026 επισημαίνουν ότι υψηλές δόσεις καφεΐνης από ενεργειακά ποτά μπορούν να προκαλέσουν αρρυθμίες ή ηλεκτροκαρδιογραφικές διαταραχές, με ιδιαίτερη προσοχή σε παιδιά με γνωστή ή μη διαγνωσμένη καρδιακή ευπάθεια, καθώς και σε συνθήκες έντονης άσκησης, ζέστης, αφυδάτωσης ή στέρησης ύπνου».
Όταν συνδυάζεται με αλκοόλ
Η καφεΐνη δεν «ξεμεθά» και δεν μειώνει τη συγκέντρωση αλκοόλ στο αίμα. Μπορεί να κάνει τον έφηβο νααισθάνεται πιο ξύπνιος, χωρίς να αποκαθιστά την κρίση, τον χρόνο αντίδρασης ή τον κινητικό συντονισμό, διευκρινίζουν οι παιδίατροι. «Γι’ αυτό ο συνδυασμός ενεργειακών ποτών με αλκοόλ είναι ιδιαίτερα ανησυχητικός, ιδίως όταν συνοδεύεται από μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου».
Η εικόνα στην Ελλάδα
Σε μεγάλη, εθνικά αντιπροσωπευτική μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2026 και περιέλαβε 40.768 μαθητές Ε΄ Δημοτικού έως Γ΄ Γυμνασίου, το 26,3% δήλωσε κατανάλωση ενεργειακών ποτών. Δεδομένου, δε, ότι οι διαθέσιμες απαντήσεις ήταν «ποτέ», «1–2 φορές την εβδομάδα», «3–4 φορές την εβδομάδα» και «πάνω από 5 φορές την εβδομάδα», καθίσταται σαφές ότι ποσοστό αυτό αντιστοιχεί σε παιδιά που ανέφεραν τουλάχιστον εβδομαδιαία κατανάλωση.
Ακόμη πιο έντονη είναι η εικόνα στους μεγαλύτερους εφήβους. Η πανελλαδική έρευνα ESPAD-Ελλάδα 2024 του ΕΠΙΨΥ, σε αντιπροσωπευτικό δείγμα 6.810 μαθητών Α΄ Λυκείου από 488 σχολεία, έδειξε ότι το 45% των 16χρονων έχει καταναλώσει αλκοόλ μαζί με ενεργειακό ποτό τουλάχιστον μία φορά και το 27,6% τουλάχιστον τρεις φορές. Στην Αττική τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 43% και 25%, ενώ το 32% των 16χρονων θεωρεί «ακίνδυνο» τον συνδυασμό αλκοόλ και ενεργειακού ποτού μία ή δύο φορές.
Η θέση της Ένωσης
Οι νεότερες συστάσεις για παιδιά και εφήβους 5–18 ετών, που εκδόθηκαν το 2025 με συμμετοχή της American Academy of Pediatrics και άλλων μεγάλων επιστημονικών οργανισμών, κατατάσσουν τα ροφήματα με καφεΐνη ή άλλα διεγερτικά στα ποτά που πρέπει να αποφεύγονται. Παράλληλα, η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτεί για ποτά με καφεΐνη άνω των 150 mg/L την ένδειξη «Υψηλή περιεκτικότητα σε καφεΐνη. Δεν συνιστάται για παιδιά…».
Η Ένωση Ελευθεροεπαγγελματιών Παιδιάτρων Αττικής θεωρεί αναγκαία:
- τη συστηματική ενημέρωση παιδιών, γονέων, σχολείων και αθλητικών φορέων για τη διαφορά ανάμεσα σε energy drinks και sports drinks,
- τη σαφή σύσταση αποφυγής ενεργειακών ποτών από παιδιά και εφήβους,
- την ιδιαίτερη ενημέρωση για τον κίνδυνο του συνδυασμού τους με αλκοόλ,
- την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων από προώθηση και διαφήμιση προϊόντων με διεγερτικές ουσίες,
- και την ερώτηση για κατανάλωση ενεργειακών ποτών στην προληπτική παιδιατρική εξέταση, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν αϋπνία, άγχος, αίσθημα παλμών ή άλλες συμπεριφορές κινδύνου.
