“Kαμπανάκι” από τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών για κόστος σπουδών, τα ενοίκια και τις μετακινήσεις – “Η πόλη πρέπει να γίνει πιο φιλική και προσβάσιμη στους φοιτητές”
Ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό μήνυμα για το μέλλον της ανώτατης εκπαίδευσης, αλλά και για την ίδια την Πάτρα ως πανεπιστημιούπολη, εκπέμπουν τα φετινά στοιχεία των εγγραφών στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Από τους συνολικά 4.881 επιτυχόντες που είχαν τη δυνατότητα να εισαχθούν στα τμήματα του Πανεπιστημίου Πατρών, τελικά 4.463 φοιτητές ολοκλήρωσαν την εγγραφή τους στο Ίδρυμα. Η διαφορά φτάνει τους 418 επιτυχόντες, οι οποίοι, για διαφορετικούς λόγους, δεν έγιναν τελικά πρωτοετείς.
Το στοιχείο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς, σύμφωνα με τον πρύτανη του Πανεπιστημίου Πατρών, Χρήστο Μπούρα, η άρνηση εγγραφών δεν περιορίστηκε μόνο σε τμήματα χαμηλότερης ζήτησης. Αντίστοιχες περιπτώσεις καταγράφηκαν ακόμη και σε ιδιαίτερα δημοφιλή τμήματα, μεταξύ των οποίων και η Ιατρική, όπου εννέα επιτυχόντες δεν προχώρησαν στην εγγραφή τους.
Ο αριθμός αυτός λειτουργεί ως ένα ακόμη στοιχείο ενός προβλήματος που, όπως επισημαίνει ο πρύτανης, δεν μπορεί να αποδοθεί σε μία μόνο αιτία. Στον πυρήνα του βρίσκονται οι οικονομικές δυνατότητες των οικογενειών, το κόστος στέγασης, οι μετακινήσεις, η γενικότερη αύξηση του κόστους διαβίωσης, αλλά και οι δημογραφικές εξελίξεις που αναμένεται να επηρεάσουν ακόμη περισσότερο τα ελληνικά πανεπιστήμια τα επόμενα χρόνια.
Από τους 4.881 στους 4.463
Τα στοιχεία που παρουσίασε ο κ. Μπούρας αποτυπώνουν με αριθμούς το μέγεθος της απόκλισης. Από τους 4.881 επιτυχόντες, αρχικά καταγράφηκαν στο υπουργείο 4.615 εγγραφές. Ωστόσο, μετά την ολοκλήρωση των διαδικασιών, στο Πανεπιστήμιο Πατρών εγγράφηκαν τελικά 4.463 φοιτητές. Έτσι, σε σχέση με τον αρχικό αριθμό των επιτυχόντων, 418 άτομα δεν ολοκλήρωσαν την πορεία μέχρι την τελική εγγραφή. Η εικόνα αυτή προκαλεί προβληματισμό στη διοίκηση του Ιδρύματος, καθώς δείχνει ότι η επιτυχία στις Πανελλήνιες 2026 και η δυνατότητα εισαγωγής σε ένα πανεπιστημιακό τμήμα δεν σημαίνει αυτομάτως ότι ο φοιτητής θα επιλέξει ή θα μπορέσει τελικά να εγκατασταθεί στην πόλη και να ξεκινήσει τις σπουδές του.
Το κόστος στέγασης στο επίκεντρο
Ο κ. Μπούρας συνέδεσε το φαινόμενο συνολικά με τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν αρκετές οικογένειες. Το κόστος ενός φοιτητή που χρειάζεται να μετακομίσει από άλλη πόλη περιλαμβάνει όχι μόνο το ενοίκιο, αλλά και λογαριασμούς, διατροφή, μετακινήσεις και όλες τις καθημερινές ανάγκες.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι το κόστος στέγασης. Η Πάτρα αποτελεί μία από τις σημαντικότερες φοιτητικές πόλεις της χώρας, όμως η αύξηση του κόστους διαμονής δημιουργεί πρόσθετη πίεση στις οικογένειες που καλούνται να στηρίξουν έναν φοιτητή μακριά από τον τόπο κατοικίας του. Για μία οικογένεια, η επιλογή ενός πανεπιστημιακού τμήματος σε διαφορετική πόλη αφορά και το κατά πόσο είναι οικονομικά εφικτό να καλυφθούν τα έξοδα για τέσσερα ή περισσότερα χρόνια. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το ζήτημα των μετακινήσεων. Η απόσταση από τον τόπο μόνιμης κατοικίας, η καθημερινή πρόσβαση στις εγκαταστάσεις και το κόστος των μετακινήσεων μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά την τελική απόφαση μιας οικογένειας.
Το δημογραφικό αλλάζει τον χάρτη των πανεπιστημίων
Πέρα από το άμεσο οικονομικό ζήτημα, ο πρύτανης του Πανεπιστημίου Πατρών θέτει στο επίκεντρο και το δημογραφικό πρόβλημα. Σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, προσφέρονται περίπου 70.000 θέσεις στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, ενώ οι εισακτέοι ανέρχονται περίπου στις 60.000. Η εικόνα, όπως εκτιμά ο κ. Μπούρας, πρόκειται να μεταβληθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες δεκαετίες. Σύμφωνα με την εκτίμησή του, μέχρι το 2040 ο αριθμός των νέων φοιτητών θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στις 30.000 έως 32.000, εφόσον διατηρηθεί ο ίδιος αριθμός διαθέσιμων θέσεων. Αυτό σημαίνει ότι η δημογραφική συρρίκνωση δεν αποτελεί ένα πρόσκαιρο πρόβλημα εγγραφών, αλλά έναν παράγοντα που μπορεί να επηρεάσει συνολικά τον ακαδημαϊκό χάρτη της χώρας.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο συγχωνεύσεων
Μπροστά σε αυτή την προοπτική, ο πρύτανης έχει αναφερθεί στην ανάγκη για συνολική αναδιάρθρωση του ακαδημαϊκού χάρτη. Στο πλαίσιο αυτό έχει αφήσει ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο συγχωνεύσεων πανεπιστημίων ή τμημάτων, καθώς η μελλοντική μείωση του φοιτητικού πληθυσμού μπορεί να καταστήσει δύσκολη τη διατήρηση της σημερινής εικόνας της ανώτατης εκπαίδευσης. Το ζήτημα, επομένως, δεν αφορά μόνο το Πανεπιστήμιο Πατρών. Αφορά συνολικά τον τρόπο με τον οποίο θα οργανωθεί η ανώτατη εκπαίδευση σε μία Ελλάδα με λιγότερους νέους.
Η «φιλική πόλη» και οι υποδομές
Παράλληλα με το δημογραφικό, ο κ. Μπούρας έχει επισημάνει την ανάγκη η Πάτρα να γίνει πιο φιλική και προσβάσιμη στους φοιτητές. Το Πανεπιστήμιο δεν λειτουργεί απομονωμένα από την πόλη. Η εμπειρία ενός φοιτητή επηρεάζεται από το κόστος ζωής, τις συγκοινωνίες, την πρόσβαση στις εγκαταστάσεις, τη στέγαση και τις συνολικές υποδομές. Ιδιαίτερη αναφορά έχει γίνει και στις εγκαταστάσεις του Πανεπιστημίου στην περιοχή του Μεσολογγίου και στη σύνδεσή τους με την υπόλοιπη περιοχή. Ο πρύτανης έχει θέσει ζήτημα βελτίωσης των συγκοινωνιακών συνδέσεων, μεταξύ άλλων και των δρομολογίων από το Αγρίνιο προς το campus.
Τα ιδιωτικά πανεπιστήμια και ο νέος ανταγωνισμός
Στους παράγοντες που, σύμφωνα με τον κ. Μπούρα, πρέπει να ληφθούν υπόψη περιλαμβάνεται και η λειτουργία των ιδιωτικών πανεπιστημίων, Η παρουσία νέων επιλογών στην ανώτατη εκπαίδευση δημιουργεί ένα διαφορετικό περιβάλλον για τα δημόσια πανεπιστήμια, τα οποία καλούνται να ενισχύσουν την ελκυστικότητά τους τόσο σε επίπεδο σπουδών όσο και σε επίπεδο διεθνοποίησης.
Το μήνυμα που προκύπτει από τις επισημάνσεις του πρύτανη είναι σαφές. Απαιτείται ένα ευρύτερο σχέδιο που θα αφορά τη στέγαση, τις συγκοινωνίες, τη φοιτητική μέριμνα, τις υποδομές και συνολικά τις συνθήκες ζωής στις πανεπιστημιακές πόλεις.
