Υπάρχουν ζητήματα για σοβαρές μεταρρυθμίσεις που δεν αναβάλλονται και ένα από αυτά είναι το ασφαλιστικό.
Το 2032 έχει αρχίσει να αναφέρεται όλο και συχνότερα ως κρίσιμο ορόσημο για τα δημόσια οικονομικά και τη μακροχρόνια πορεία του ασφαλιστικού.
Φυσικά, δεν σημαίνει ότι το 2032 «σταματά» η κρατική χρηματοδότηση των συντάξεων. Σημαίνει όμως ότι η Ελλάδα πρέπει να κοιτάξει πολύ πιο μακριά από τον σημερινό προϋπολογισμό και να απαντήσει σε ένα απλό αλλά δύσκολο ερώτημα:
Τι σύνταξη θα μπορεί να πληρώνει η χώρα στους σημερινούς εργαζόμενους;
Η απάντηση δίνεται από την εικόνα που έχουμε για την οικονομία, την αγορά εργασίας και τη δημογραφία γιατί ως γνωστόν, για να πληρωθούν συντάξεις χρειάζονται εισφορές, φορολογικά έσοδα και οικονομική δραστηριότητα.
Η κύρια σύνταξη σήμερα αποτελείται από εθνική και ανταποδοτική σύνταξη. Η εθνική συνδέεται με κρατική χρηματοδότηση, ενώ η ανταποδοτική συνδέεται με τις εισφορές και τον ασφαλιστικό βίο του εργαζομένου.
Άρα η μελλοντική σύνταξη με τα σημερινά δεδομένα, δεν είναι ανεξάρτητη από την πορεία της έκδοσης σύνταξης με την παρούσα διαδικασία.
Εξυπακούεται ότι ο σημερινός 40άρης δεν πρέπει να θεωρεί δεδομένο ότι η σύνταξη που θα λάβει σε 25 ή 30 χρόνια θα έχει την ίδια σχέση με τον τελευταίο μισθό του που είχαν προηγούμενες γενιές
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στις μακροχρόνιες προβολές του 2024 Ageing Reports, εξετάζει ακριβώς τις επιπτώσεις της γήρανσης του πληθυσμού στις δημόσιες συνταξιοδοτικές δαπάνες μέχρι το 2070. Οι προβολές περιλαμβάνουν και σενάρια για μεταβολές στο προσδόκιμο ζωής, τη μετανάστευση και το εργατικό δυναμικό.
Αυτό σημαίνει ότι το ασφαλιστικό της επόμενης εικοσαετίας δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τη λογική: «Όταν έρθει η ώρα, θα βρούμε τα χρήματα».
Η πραγματική συζήτηση για το ασφαλιστικό δεν πρέπει να περιορίζεται στο σημερινό σύστημα αλλά επιβάλλεται να επιδιώξουμε να εγκαταστήσουμε ένα σύνθετο μοντέρνο συνταξιοδοτικό μοντέλο.
Το ζητούμενο δηλαδή, είναι να δημιουργηθεί ένα συνταξιοδοτικό σύστημα με στοιχεία Τεχνοκρατικού σύνθετου μοντέλου που να είναι ταυτόχρονα βιώσιμο, επαρκές και κοινωνικά δίκαιο.
Τι κινήσεις χρειάζεται να κάνει η Ελληνική κυβέρνηση από σήμερα:
1. Περισσότερες θέσεις εργασίας.
2. Υψηλότεροι μισθοί και παραγωγικότητα.
3. Περιορισμός της μαύρης και υποδηλωμένης εργασίας.
4. Περισσότερες ασφαλισμένες ώρες και ημέρες εργασίας.
5. Αντιμετώπιση της δημογραφικής συρρίκνωσης.
6. Κίνητρα επιστροφής νέων ανθρώπων που έφυγαν στο εξωτερικό.
7. Ενίσχυση της συμπληρωματικής και επαγγελματικής ασφάλισης.
8. Μακροχρόνιος σχεδιασμός του ασφαλιστικού, χωρίς συνεχείς αιφνιδιασμούς.
Τρόπο τινά, η Ελλάδα δεν πρέπει να περιμένει μια νέα ασφαλιστική κρίση για να αντιδράσει. Πρέπει να δράσει τώρα.
Γιατί η σύνταξη του 2040 και του 2050 δεν θα αποφασιστεί τότε.
Θα αποφασιστεί από το πόσες θέσεις εργασίας δημιουργούμε σήμερα, από το πόσους εργαζόμενους ασφαλίζουμε, από το ύψος των μισθών, από την παραγωγικότητα της οικονομίας και από το αν θα μπορέσουμε να ανακόψουμε τη δημογραφική συρρίκνωση.
Το ασφαλιστικό δεν είναι πρόβλημα των συνταξιούχων. Είναι ο λογαριασμός του μέλλοντος που χτίζουμε σήμερα.
Και εάν δεν επέμβουμε» σήμερα, αυτόν τον «λογαριασμό» θα τον πληρώσει η επόμενη γενιά.
*Ο Φώτης Αλεξόπουλος είναι Οικονομολόγος
