Μισός αιώνας συμπληρώνεται σήμερα, Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου, από τον θάνατο του Μάο Τσετούνγκ, του θεμελιωτή της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας – μιας εμβληματικής μα και αμφιλεγόμενης προσωπικότητας της οποίας η βαριά ιστορική παρακαταθήκη εξακολουθεί να επηρεάζει το παρόν και το μέλλον της Κίνας.
Ο Μάο πέθανε στις 9 Σεπτεμβρίου του 1976, σε ηλικία 82 ετών. Οπως αναφέρει δημοσίευμα του Reuters με αφορμή την επέτειο, πλήθος κόσμου πένθησε τότε τον ηγέτη, ενώ άλλοι που είχαν υποφέρει κατά τη διάρκεια της σχεδόν τριαντακονταετούς διακυβέρνησής του, ανακουφίστηκαν. Ο θάνατός του Μάο επιτάχυνε το τέλος της Πολιτιστικής Επανάστασης που είχε ξεκινήσει το 1966.
Σύνθετο αποτύπωμα
Αργότερα, το Κομμουνιστικό Κόμμα θα καταδίκαζε την Πολιτιστική Επανάσταση ως «σοβαρό λάθος», για το οποίο ο Μάο έφερε την κύρια ευθύνη. Ωστόσο, το Κόμμα εξακολουθεί να τον τιμά, υποστηρίζοντας ότι τα επιτεύγματά του υπερτερούν των λαθών.
Σήμερα, ένα πορτρέτο του Μάο, ύψους έξι μέτρων, δεσπόζει πάνω από την πλατεία Τιενανμέν του Πεκίνου, ενώ η ταριχευμένη σορός του βρίσκεται στο «Μαυσωλείο του Προέδρου Μάο», στο οποίο επισκέπτες από όλη τη χώρα σχηματίζουν ουρές για να αποτίσουν φόρο τιμής. Οπως αναφέρει το Reuters, το μαυσωλείο παρέτεινε το ωράριό του σήμερα, Τετάρτη, λόγω της επετείου.
Η ταραγμένη δεκαετία της Πολιτιστικής Επανάστασης είχε σύνθετο αποτύπωμα για τον λαό της Κίνας, αλλά και για τις επόμενες γενιές ηγετών της χώρας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η περίπτωση του ίδιου του Σι Τζινπίνγκ. Ο πατέρας του νυν ηγέτη της Κινας υπέστη σκληρές διώξεις, ενώ το σπίτι της οικογένειας του λεηλατήθηκε. Ο έφηβος τότε Σι είχε χαρακτηριστεί «αντιδραστικός μαθητής» και βρέθηκε να απειλείται με εκτέλεση.
Ο Σι δεν έχει κατηγορήσει δημοσίως τον Μάο για τα δεινά που υπέστη η οικογένειά του. Αντίθετα, από το 2012 που ηγείται της Κίνας, έχει υποστηρίξει ότι η περίοδος μεταρρυθμίσεων μετά τον Μάο δεν πρέπει να «ακυρώνει» τη μαοϊκή περίοδο. Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Reuters, ο Σι φαίνεται να υιοθετεί ολοένα και περισσότερο πρακτικές που παραπέμπουν στην εποχή του Μάο.
Συγκεκριμένα, σε αντίθεση με τους πρώτους προκατόχους του, έχει συγκεντρώσει πολλές εξουσίες στα χέρια του και έχει δώσει έμφαση στην ιδεολογική ομοιομορφία και την αυστηρή κομματική πειθαρχία.
Η εικονογραφία του μαοϊσμού
Αυτή τη στιγμή οδεύει να γίνει ο μακροβιότερος ανώτατος ηγέτης της Λαϊκής Δημοκρατίας μετά τον Μάο, έχοντας εγκαταλείψει τους κανόνες σχετικά με τα όρια θητειών που είχαν θεσπιστεί κατά την περίοδο των μεταρρυθμίσεων και είχαν στόχο να περιοριστεί η υπερβολική συγκέντρωση εξουσίας.
«Η εικονογραφία του μαοϊσμού, το χάρισμα, καθώς και η πολύ συγκεκριμένη γλώσσα και τα σύμβολά του. Ολα αυτά παραμένουν εξαιρετικά ισχυρά», αναφέρει ο Κέρι Μπράουν, διευθυντής του Lau China Institute στο King’s College London. «Ο Σι έχει επαναφέρει ορισμένα από αυτά, σε συνδυασμό με έναν ισχυρό εθνικισμό και λαϊκισμό», προσθέτει.
Ενας από τους λόγους για τους οποίους ο Σι αποφεύγει την άμεση κριτική στον Μάο είναι ότι «θέλει να επαναφέρει το Κόμμα στις ημέρες της δόξας του», επισημαίνει ο Τζόζεφ Τοριγκιάν, ειδικός σε θέματα κινεζικής πολιτικής στο American University.
Το ερώτημα, προσθέτει ο ίδιος, είναι αν η προσέγγιση του Σι θα αποδειχθεί ανθεκτική ή αν, όπως συνέβη με τον Μάο, οι πρακτικές του -άθελά του- θα οδηγήσουν Κίνα σε μια νέα κατεύθυνση μετά την αποχώρησή του από την εξουσία.
Με πληροφορίες από Reuters
