Στην πρόταση για την εισαγωγή στα τμήματα ΑΕΙ μέσης και χαμηλής ζήτησης αποκλειστικά με τον βαθμό του νέου Εθνικού Απολυτηρίου φαίνεται ότι προσανατολίζεται η Επιτροπή Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία
Τη δεύτερη ημέρα του Σεπτεμβρίου (και συμβολικά εννέα ημέρες πριν από την έναρξη της φετινής σχολικής χρονιάς) έχει προγραμματιστεί από το υπουργείο Παιδείας η πρώτη ανοικτή εκδήλωση στην οποία και θα συζητηθούν οι προτάσεις της ενδιάμεσης έκθεσης της Επιτροπής του νέου Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία σχετικά με Λύκειο και νέο εξεταστικό σύστημα.
Η έκθεση αυτή έχει κατατεθεί στο υπουργείο Παιδείας και μάλιστα έχει αποτελέσει ήδη αντικείμενο πειραγμάτων και αστεϊσμών, καθώς αποτελείται από 120 σελίδες με προτάσεις και σκέψεις σχεδόν για όλα όσα αποτελούν την εκπαιδευτική μας κοινότητα.
Το ενδιαφέρον ωστόσο είναι ότι τα μέλη της επιτροπής συζητούν τώρα για ένα διπλό εξεταστικό σύστημα: α) είσοδο στα μεσαίας και χαμηλής ζήτησης τμήματα των ΑΕΙ μόνο με τους βαθμούς ενός νέου στιβαρού Εθνικού Απολυτηρίου που θα βασίζεται σε εθνικές εξετάσεις στη Β’ και τη Γ’ Λυκείου χωρίς πανελλαδικές εξετάσεις και β) είσοδο στα τμήματα υψηλής ζήτησης των ΑΕΙ με την παραπάνω διαδικασία του Εθνικού Απολυτηρίου αλλά και μια επιπρόσθετη μορφή πανελλαδικών εξετάσεων σε συγκεκριμένα μαθήματα.
Σολομώντεια λύση
Δηλαδή, μια σολομώντεια λύση: οι πανελλαδικές εξετάσεις δεν καταργούνται τελείως αλλά διατηρούνται παράλληλα με το Εθνικό Απολυτήριο μόνο στα υψηλής ζήτησης τμήματα των ΑΕΙ. Τα παραπάνω ωστόσο δεν έχουν κατατεθεί ακόμη ως επίσημη πρόταση, αλλά ως μορφές εξεταστικών μοντέλων της ενδιάμεσης έκθεσης του Διαλόγου, με την οριστική έκθεση να αναμένεται στα τέλη Νοεμβρίου, αφού προηγηθεί διαβούλευση των προτάσεων που θα γίνουν στα τέλη Σεπτεμβρίου. Και βέβαια οι προτάσεις αυτές θα κατατεθούν, αλλά το ερώτημα είναι αν θα καταλήξουν ποτέ να πάρουν τη μορφή νομοθετικής πρότασης ή όχι.
Τι συζητούν λοιπόν αυτή τη στιγμή τα μέλη του νέου Εθνικού Διαλόγου για την Παιδεία περί του εξεταστικού μας συστήματος; Οι πρώτες σκέψεις τους αφορούν τα παρακάτω:
•Η πρώτη τάξη του Λυκείου κρίνεται ότι πρέπει να παραμένει «εκτός εξεταστικών φορτίων» και να εξαιρεθεί από τις αλλαγές που θα γίνουν στον δρόμο προς ένα στιβαρό Εθνικό Απολυτήριο.
•Στις Β’ και Γ’ τάξεις του Λυκείου (με τους Προσανατολισμούς και τις ιδιαιτερότητές τους) θα προταθεί να εισαχθούν εξετάσεις εθνικού τύπου με αυξημένες εγγυήσεις αντικειμενικότητας.
•Κεντρικό εργαλείο του νέου αυτού συστήματος προβλέπεται να αποτελέσει μια μεγάλη και ανοιχτή Τράπεζα Θεμάτων, με ερωτήματα διαβαθμισμένης δυσκολίας. Η φιλοσοφία που συζητείται, δε, βασίζεται τώρα και στις επιλογές της Τεχνητής Νοημοσύνης, μέσω της οποίας πιθανώς θα μπορούν να παράγονται παραλλαγές των θεμάτων της Τράπεζας ανά περιοχές της χώρας και των σχολείων της: διαφορετικά αριθμητικά δεδομένα, εναλλακτικές διατυπώσεις και ισοδύναμα ερωτήματα, με κοινό όμως επίπεδο δυσκολίας και αντίστοιχη εκπαιδευτική αξία.
Μάθημα από το παρελθόν
Στις 15 Μαρτίου του 2004, καθηγητές, γονείς και – κυρίως – μαθητές και μαθήτριες υποψήφιοι για τα ΑΕΙ της χώρας έβγαλαν από κοινού έναν αναστεναγμό ανακούφισης. Κι αυτό γιατί το σύστημα των εθνικών εξετάσεων στη Β’ και τη Γ’ Λυκείου μαζί με τις πανελλαδικές εξετάσεις για τα ΑΕΙ που θεσπίστηκε επί ηγεσίας Γεράσιμου Αρσένη και οδήγησε στις μεγάλες μαθητικές κινητοποιήσεις της περιόδου καταργήθηκε πανηγυρικά από τη Μαριέττα Γιαννάκου. Η εκπαιδευτική κοινότητα επέστρεφε στη λογική των απλών πανελλαδικών εξετάσεων, που για την περίοδο ήταν μια λύση που μόνο ανακούφισή έφερνε.
Αυτό το έχουν υπόψη τους τα μέλη της Επιτροπής του Εθνικού Διαλόγου, παρότι συγκεκριμένοι πανεπιστημιακοί ανάμεσά τους, ακόμη και σήμερα, επιμένουν να ζητούν να επανέλθουν οι εθνικού τύπου εξετάσεις στο Λύκειο, αλλά να παραμείνουν σε πλήρη ισχύ και οι πανελλαδικές εξετάσεις. Κι αυτό για να συνηθίζουν οι υποψήφιοι από τη Β’ Λυκείου ακόμη τη διαδικασία των εθνικών διαγωνισμών βαρύτητας.
Για τις προτάσεις αυτές, περιφερειακός διευθυντής μεγάλης εκπαιδευτικής κοινότητας της χώρας έλεγε πρόσφατα στο «Βήμα» ότι στο τέλος της σχολικής χρονιάς που ολοκληρώθηκε τον επισκέφθηκε μεγάλη ομάδα μαθητών και μαθητριών της περιοχής του για να του δηλώσουν επίσημα ότι δεν αντέχουν περισσότερες και δυσκολότερες εξετάσεις και σίγουρα όχι εθνικές εξετάσεις στο Λύκειο και μετά και Πανελλαδικές.
Ετσι, όπως αναφέρουν οι πληροφορίες του «Βήματος», τα μέλη της Επιτροπής Εθνικού Διαλόγου καταλήγουν σε μια μορφή «συρρίκνωσης» των πανελλαδικών εξετάσεων, μόνο για τα πανεπιστημιακά τμήματα υψηλής ζήτησης. Δηλαδή, στα τμήματα χαμηλής ή μέσης ζήτησης εξετάζεται η δυνατότητα εισαγωγής χωρίς πρόσθετες εξετάσεις, με βασικό κριτήριο τον βαθμό του Απολυτηρίου.
Ωστόσο το ερώτημα είναι από ποιον αριθμό μορίων θα επιλεγεί η κατάταξη σε μεσαίας ή χαμηλότερης ζήτησης τμήματα και τι συμβαίνει με τις δεκάδες σχολές που βρίσκονται κάθε χρόνο στη μεταβαλλόμενη περιοχή ανάμεσα στις δύο κατηγορίες.
Βέβαια, σχολιάζοντας τα παραπάνω, κανείς δεν λησμονεί το αναμφισβήτητο πλεονέκτημα του αδιάβλητου χαρακτήρα των πανελλαδικών εξετάσεων με τη σημερινή τους μορφή, το οποίο ωστόσο πιθανώς μπορεί να προστατευθεί στις εξετάσεις του Λυκείου (όπως έχουν ήδη προτείνει μέλη της επιτροπής) με ερωτήσεις «πολλαπλής επιλογής». Αλλωστε ένα τέτοιο σύστημα εφαρμόζεται ήδη στις εξετάσεις των Πρότυπων και Πειραματικών Σχολείων.
Η βαθμολόγηση
Ενα άλλο ζήτημα που συζητήθηκε στις συνεδριάσεις της επιτροπής είναι το ζήτημα της βαθμολόγησης των εξετάσεων του Λυκείου, για το οποίο και έχουν κατατεθεί πολλές προτάσεις. Μεταξύ αυτών, περισσότερο αυτοματοποιημένα ηλεκτρονικά συστήματα ή η δημιουργία ενόςσώματος εξωτερικών βαθμολογητών, ώστε ο βαθμός να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τον διδάσκοντα του σχολείου.
Επίσης, ακόμη δεν έχει ληφθεί οριστική απόφαση όσον αφορά τον προφορικό βαθμό των υποψηφίων. Εδώ το υπουργείο Παιδείας αλλά και μέλη της επιτροπής επιμένουν στο ότι δεν μπορεί να απαξιωθεί ο ρόλος του εκπαιδευτικού στην προφορική αξιολόγηση. Εξετάζονται, ωστόσο, σενάρια προσαρμογής του προφορικού προς τον γραπτό βαθμό, ώστε να περιοριστούν μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ σχολείων και εκπαιδευτικών.
Πόσα συστήματα χρειαζόμαστε
Εθνικό Απολυτήριο έτσι ή δεύτερο εξεταστικό σύστημα; Αυτό το θέμα απασχόλησε κυρίως τα μέλη της υποεπιτροπής που συζήτησε το νέο εξεταστικό σύστημα, η οποία να σημειωθεί ήταν ολιγάριθμη, κλειστή και χωρίς δυνατότητα να συμμετάσχουν σε αυτήν άλλα μέλη του Εθνικού Διαλόγου που εκδήλωσαν ενδιαφέρον.
Κατά τις συζητήσεις που προηγήθηκαν, πολλοί αναρωτήθηκαν: Εάν δημιουργηθεί τελικά ένα πραγματικά αξιόπιστο Εθνικό Απολυτήριο, με κοινά και διαβαθμισμένα θέματα, εξωτερική βαθμολόγηση, ισχυρές δικλίδες αντικειμενικότητας και συγκρίσιμους βαθμούς σε ολόκληρη τη χώρα, τότε γιατί χρειάζεται να διατηρείται παράλληλα και ένα δεύτερο πανελλαδικό εξεταστικό σύστημα;
Καθώς όμως η επεξεργασία του εξεταστικού συστήματος έγινε από την παραπάνω περιορισμένη διαπυλωνική ομάδα, χωρίς τη συμμετοχή αρκετών μελών που διαθέτουν εμπειρία από τη λειτουργία του Λυκείου, τις πανελλαδικές εξετάσεις και τις διαδικασίες αξιολόγησης, η συζήτηση αυτή έμεινε σε γενικό επίπεδο και δεν ακολούθησε η συζήτηση που θα επέτρεπε να αναδειχθούν διαφωνίες, εναλλακτικές προτάσεις και πρακτικά προβλήματα εφαρμογής.
Πάντως, η ενδιάμεση έκθεση που παραδόθηκε στο υπουργείο Παιδείας (παρά τις 120 σελίδες της) περιλαμβάνει ενδιαφέρουσες κατευθύνσεις, ιδιαίτερα στο κεφάλαιο του Λυκείου και της αξιολόγησης.
Στα υπόλοιπα πεδία, όμως, πολλές από τις διατυπώσεις παραμένουν γενικές και απέχουν ακόμη από ένα συγκεκριμένο και εφαρμόσιμο σχέδιο μεταρρύθμισης. Το επόμενο βήμα επομένως δεν είναι να προστεθούν άλλες εκατό σελίδες προτάσεων. Είναι να απαντηθούν με σαφήνεια συγκεκριμένα ερωτήματα.
