Η μεγάλη έρημος ήταν κάποτε μια θάλασσα με πλούσιο οικοσύστημα.
Απολιθωμένα δόντια από επτά είδη καρχαριών ηλικίας εκατομμυρίων ετών ανακαλύφθηκαν στο οροπέδιο Αμπού-Ταρτούρ που βρίσκεται στη Δυτική Έρημο της Αιγύπτου (το μεγαλύτερο τμήμα της Σαχάρας εντός της αιγυπτιακής επικράτειας) προσφέροντας νέα στοιχεία για το υδάτινο παρελθόν της περιοχής.
«Η μελέτη αυτή παρέχει στοιχεία ότι η περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα το οροπέδιο ήταν κάποτε θάλασσα με πλούσια θαλάσσια ζωή, με περιβαλλοντικές συνθήκες κατάλληλες για την ανάπτυξη και την ευημερία της, όπως ευνοϊκές θερμοκρασίες, ηλιακό φως και επαρκή επίπεδα οξυγόνου» δήλωσε στο Live Science ο πρώτος συγγραφέας της μελέτης, Ταρέκ Γιασίν, παλαιοντολόγος στο Πανεπιστήμιο του Καΐρου στην Αίγυπτο. Οι ερευνητές παρουσίασαν την ανακάλυψή τους σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στην επιθεώρηση «Cretaceous Research».
Κατά την Κρητιδική περίοδο (145 έως 66 εκατομμύρια χρόνια πριν) οι θερμοκρασίες στη Γη ήταν γενικά υψηλότερες από τις σημερινές, ενώ η στάθμη της θάλασσας ήταν έως και 170 μέτρα υψηλότερη από ό,τι είναι σήμερα σύμφωνα με το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Λονδίνου. Ως αποτέλεσμα ρηχές θάλασσες σχηματίστηκαν σε περιοχές που σήμερα είναι ιδιαίτερα ξηρές μεταξύ άλλων και στην αιγυπτιακή έρημο.
Το οροπέδιο Αμπού-Ταρτούρ βρίσκεται κατά μήκος του γεωλογικού σχηματισμού Ντούι, ενός πετρώδους σχηματισμού της Ύστερης Κρητιδικής περιόδου που εκτείνεται στις ανατολικές και δυτικές ερήμους της Αιγύπτου. Προηγούμενες έρευνες είχαν ήδη εντοπίσει στην περιοχή απολιθώματα ψαριών, θαλάσσιων χελωνών και άλλων θαλάσσιων ερπετών, υποδεικνύοντας το πλούσιο ωκεάνιο οικοσύστημα που υπήρχε κάποτε εκεί. Τα πετρώματα είναι επίσης πλούσια σε φωσφορίτη, ένα είδος ιζηματογενούς πετρώματος που συχνά σχηματίζεται από τα κελύφη και τα οστά θαλάσσιων ζώων.
«Είχαμε πραγματοποιήσει έρευνα και στο παρελθόν, πριν από την αποστολή μας, και γνωρίζαμε ότι οι περιοχές που είναι πλούσιες σε κοιτάσματα φωσφορικών αλάτων μπορεί επίσης να περιέχουν απολιθώματα θαλάσσιων σπονδυλωτών οργανισμών», δήλωσε ο Γιασίν, προσθέτοντας ότι η ανακάλυψη των απολιθωμάτων καρχαριών αποτέλεσε μια «συναρπαστική έκπληξη».
Ο Γιασίν και οι συνεργάτες του είχαν προηγουμένως εντοπίσει απολιθωμένα δόντια από δύο είδη καρχαριών Γκόμπλιν (Mitsukurina owstoni) όμως περαιτέρω αποστολές μεταξύ 2020 και 2022 αποκάλυψαν 14 ακόμη απολιθωμένα δόντια τα οποία ανήκαν σε τουλάχιστον πέντε επιπλέον είδη καρχαριών.
Ένα από αυτά τα είδη, το Scapanorhynchus raphiodon που είναι ένας αρχαίος συγγενής των σημερινών καρχαριών Γκόμπλιν δεν είχε αναφερθεί ποτέ στο παρελθόν στην Αφρική. Δύο ακόμη είδη, τα Serratolamna serrata και Squalicorax bassanii δεν είχαν εντοπιστεί ποτέ στην Αίγυπτο.
«Η εύρεση δοντιών που ανήκουν σε επτά διαφορετικά είδη καρχαριών ήταν ιδιαίτερα αξιοσημείωτη, ειδικά επειδή όλα ανακαλύφθηκαν στην ίδια τοποθεσία, στη μέση ενός ολόκληρου οροπεδίου. Η ανακάλυψη αυτή είναι κάτι περισσότερο από μια απλή μεγάλη συγκέντρωση απολιθωμάτων καρχαριών» είπε ο Γιασίν.
Η παρουσία τόσο πολλών ειδών καρχαριών στην ίδια περιοχή υποδηλώνει ότι κάποτε εκεί υπήρχε ένα πλούσιο σε θρεπτικά συστατικά και πολύπλοκο οικοσύστημα, με άφθονα μικρότερα ψάρια που αποτελούσαν τροφή για αυτά τα κορυφαία αρπακτικά. Ωστόσο η ανακάλυψη δεν σημαίνει απαραίτητα ότι όλοι αυτοί οι καρχαρίες συνυπήρχαν την ίδια χρονική περίοδο. Αντίθετα, σύμφωνα με τους συγγραφείς της μελέτης, τα κατάλοιπά τους μπορεί να αναμείχθηκαν και να συγκεντρώθηκαν στο ίδιο στρώμα ιζήματος με την πάροδο του χρόνου.
Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να συνεχίσει την έρευνά της στο οροπέδιο Αμπού-Ταρτούρ και να εξερευνήσει και τις γύρω περιοχές. «Πιστεύουμε ότι υπάρχουν ακόμη πολλά περισσότερα που μένει να ανακαλύψουμε» λέει ο Γιασίν.
