Κάθε καλοκαίρι, ιδίως στη δυτική Ελλάδα, στήνονταν στις αμμουδερές παραλίες μικρές, εφήμερες πολιτείες: καλύβες όπου έμεναν οικογένειες για να κάνουν τα μπάνια τους και να ξεφύγουν από τη ζέστη του χωριού ή της μικρής πόλης. Αυθαίρετες κατασκευές που δεν κληρονομούνταν, δεν είχαν τίτλους ιδιοκτησίας.
Δεν τις γνώρισα από πρώτο χέρι. Δανείζομαι όμως τις περιγραφές τρίτων, όπως μιας φίλης που, όταν ήταν παιδί, περνούσε τα καλοκαίρια της σε μια παραλία της Θεσπρωτίας. Τέσσερις ξύλινοι στύλοι, πάνω στους οποίους στηρίζονταν σανίδες που σχημάτιζαν ένα ορθογώνιο. Εκεί έστρωναν σχίνα και, επειδή οι θάμνοι αυτοί είναι σκληροί, τα κάλυπταν με μαλακές φτέρες. Από πάνω, κουρελούδες, και ολόγυρα ένα στηθαίο ύψους 60 εκατοστών, για να μη φαίνονται όσοι κοιμούνταν αλλά και για να μην πέφτουν. Στο οικογενειακό αυτό κρεβάτι ανέβαιναν με ανεμόσκαλα, καθώς απείχε δύο μέτρα από το έδαφος.
Αυτού του τύπου οι καλύβες ήταν υπερυψωμένες, όμως υπήρχαν και ισόγειες, όπως τις περιγράφει ο Τζίμης Ευθυμίου, καθηγητής στη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, στο άρθρο του στην εφημερίδα «Πρωινή» της Ηλείας, της 1.6.2026 (φωτογραφία). «Ξύλινα και καλαμένια καταλύματα… χτισμένα με γνώση και απλότητα… Γιατί οι καλύβες ήταν και μια ήπια κατοίκηση, σε σχέση με τις καταπατήσεις, τα κακόγουστα τσιμέντα και τα μεγαθήρια που ρημάζουν αλλού τον τόπο», γράφει.
Τον Σεπτέμβρη που σύμφωνα με τον Τ. Ε., τις έλεγαν «φρατζάτα» ή «δρακατσούλες» αυτές οι καλύβες καίγονταν τελετουργικά, για να στηθούν ξανά το επόμενο καλοκαίρι.
Ψωμί, κρασί, σταφύλια, καρπούζι, ατέλειωτα παιχνίδια. Ούτε μπιτσόμπαρα, ούτε ακριβοπληρωμένες ομπρελοξαπλώστρες, ούτε ανάκλιντρα με παραπετάσματα, ούτε αμφίβιοι σερβιτόροι. Εκείνα τα ειδυλλιακά καλοκαίρια δεν ξαναγυρίζουν. Τυχεροί όσοι τα έζησαν.
ΣΗΜΕΙΩΣΗ: Η Ελλάδα έχει γεμίσει νόμιμα τέρατα, με αποκορύφωμα τον ουρανοξύστη στο Ελληνικό. Το Mall στο Μαρούσι κρίθηκε παράνομο από το Συμβούλιο της Επικρατείας, αλλά νομιμοποιήθηκε εκ των υστέρων. Δεν ξέρω τι ακριβώς συνέβη στη Μαραθιά της Αμαλιάδας, όμως οι παλιές καλύβες προστάτευαν, δεν κακοποιούσαν το περιβάλλον.
