Γράφει η Δώρα Σορβατζιώτη*
Κάθε χρόνο περιμένουμε τον Αύγουστο σχεδόν σαν μια υπόσχεση. «Λίγο ακόμη και θα ξεκουραστώ», «στις διακοπές θα ηρεμήσω», «τον Αύγουστο θα τα αφήσω όλα πίσω». Είναι ίσως ο μήνας πάνω στον οποίο προβάλλουμε τις μεγαλύτερες προσδοκίες μας. Προσδοκίες για ξεκούραση, ανεμελιά, περισσότερες στιγμές με τους ανθρώπους που αγαπάμε και, πολλές φορές, για μια καλύτερη εκδοχή του εαυτού μας.
Κι όμως, η ψυχική μας πραγματικότητα δεν ακολουθεί πάντα το ημερολόγιο. Οι δυσκολίες δεν σταματούν επειδή πήραμε άδεια από τη δουλειά. Το άγχος, οι σκέψεις, οι οικονομικές ανησυχίες, οι οικογενειακές υποχρεώσεις ή η μοναξιά δεν μπαίνουν σε διακοπές. Έτσι, αρκετοί άνθρωποι επιστρέφουν από τις διακοπές απογοητευμένοι, αναρωτώμενοι γιατί δεν ένιωσαν τελικά όπως περίμεναν.
Το καλοκαίρι δεν είναι μια εύκολη εποχή για όλους. Αντίθετα, για αρκετούς ανθρώπους μπορεί να αναδείξει ακόμη περισσότερο όσα ήδη δυσκολεύονται να διαχειριστούν. Όταν γύρω μας κυριαρχούν εικόνες χαράς, ταξιδιών και ανεμελιάς, είναι εύκολο να πιστέψουμε ότι όλοι οι άλλοι περνούν όμορφα, ενώ μόνο εμείς δυσκολευόμαστε. Μόνο εμείς δυσκολευόμαστε οικονομικά, μόνο εμείς αντιμετωπίζουμε δυσκολίες, μόνο εμείς τρέχουμε πανικόβλητοι να τα προλάβουμε όλα, μόνο εμείς δεν γεμίσαμε το καλοκαίρι μας με χαλαρά ηλιοβασιλέματα και πισίνες … Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτή την ψευδαίσθηση. Συγκρίνουμε τη δική μας καθημερινότητα με τις καλύτερες στιγμές των άλλων και, σχεδόν αναπόφευκτα, αισθανόμαστε ότι υστερούμε. Όμως οι αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποτυπώνουν μια ευχάριστη στιγμή όχι μια τέλεια ζωή. Ιδιαίτερα όμως, για έναν νέο άνθρωπο η συνεχής σύγκριση μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα μπορεί να οδηγήσει σε άγχος, χαμηλή αυτοεκτίμηση και στην αίσθηση ότι δεν ζει μια ζωή που να αξίζει. Κι αυτό είναι κάτι το οποίο δεν πρέπει να παραλείπουμε να εξηγούμε στα παιδιά μας.
Παράλληλα, αξίζει να θυμόμαστε ότι οι διακοπές δεν αναιρούν τους πολλαπλούς ρόλους που έχουμε στη ζωή μας. Με λίγα λόγια η άδεια από την εργασία δεν σημαίνει και άδεια από όλους τους άλλους μας ρόλους και τις ευθύνες. Εκτός από εργαζόμενοι, είμαστε σύντροφοι, γονείς, παιδιά, φίλοι και πολλές φορές φροντιστές. Κάποιος μπορεί να φροντίζει έναν ηλικιωμένο γονέα, να αντιμετωπίζει μια ασθένεια, να βιώνει οικονομικές δυσκολίες ή να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στις αυξημένες οικογενειακές υποχρεώσεις και στην ανάγκη για ξεκούραση. Για αυτούς τους ανθρώπους, ο Αύγουστος δεν σημαίνει απαραίτητα λιγότερες ευθύνες, αλλά διαφορετικές ευθύνες. Υπάρχουν επίσης άνθρωποι που βιώνουν πένθος, χωρισμό ή μια δύσκολη περίοδο στη ζωή τους. Για εκείνους, οι εικόνες της καλοκαιρινής ανεμελιάς μπορεί να ενισχύσουν το αίσθημα της απώλειας. Οι ηλικιωμένοι που ζουν μόνοι συχνά βιώνουν μεγαλύτερη απομόνωση, καθώς οι οικογένειες λείπουν σε διακοπές και οι καθημερινές επαφές μειώνονται.
Σαν να μην έφταναν όλα αυτά, οι υψηλές θερμοκρασίες και οι συνεχόμενοι καύσωνες επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τη διάθεσή μας. Ο κακός ύπνος, η σωματική κόπωση και η ευερεθιστότητα επηρεάζουν την ψυχική μας ανθεκτικότητα, ιδιαίτερα όταν ήδη κουβαλάμε πίεση και άγχος.
Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται και από τα ευρήματα της τρίτης έρευνας της ΕΥ Ελλάδος, της Hellas EAP και του Εργαστηρίου Πειραματικής Ψυχολογίας του ΕΚΠΑ, η οποία πραγματοποιήθηκε το 2025 σε 4.457 εργαζόμενους από τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα. Η έρευνα καταγράφει μια ιδιαίτερα επιβαρυμένη εικόνα της ψυχικής υγείας των εργαζομένων: το 80% δηλώνει ότι βιώνει νευρικότητα ή εσωτερική ταραχή, το 50% αισθάνεται υπερένταση, το 47% απαισιοδοξία για το μέλλον και το 44% μελαγχολία. Όμως περισσότεροι από τους μισούς (55%) αναφέρουν έντονη ανησυχία και στρες που δεν σχετίζεται μόνο με την εργασία τους αλλά με το μέλλον γενικότερα, ενώ το 35% αισθάνεται μοναξιά και το 21% κοινωνικά απομονωμένο. Τα ποσοστά αυτά δεν εξαλείφονται επειδή ήρθε το καλοκαίρι!
Ίσως, λοιπόν, χρειάζεται να αλλάξουμε λίγο την οπτική μας για το καλοκαίρι. Δεν χρειάζεται να περάσουμε «τέλεια» για να έχουν αξία οι διακοπές μας. Δεν χρειάζεται να γεμίσουμε κάθε μέρα με εμπειρίες για να ξεκουραστούμε πραγματικά. Η ψυχική φροντίδα δεν βρίσκεται στον ιδανικό προορισμό, στις απεριόριστες ώρες χαλάρωσης ή στο ότι όλα για ένα διάστημα θα είναι λυμένα. Βρίσκεται στις μικρές στιγμές ξεκούρασης, στις ουσιαστικές ανθρώπινες σχέσεις, στην αποδοχή ότι δεν είμαστε υποχρεωμένοι να είμαστε συνεχώς χαρούμενοι και, όταν το έχουμε ανάγκη, στην αναζήτηση υποστήριξης χωρίς ενοχές.
Αυτόν τον Αύγουστο, ίσως το μεγαλύτερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στον εαυτό μας δεν είναι οι τέλειες διακοπές. Είναι να του δώσουμε την άδεια να είμαστε απλώς άνθρωποι με τις εύκολες και δύσκολες στιγμές μας χωρίς τύψεις, χωρίς ενοχές και χωρίς τις προσδοκίες που δημιουργούν οι γύρω.
*Η Δώρα Σορβατζιώτη είναι Ψυχοθεραπεύτρια CBT και Κοινωνική Λειτουργός (M.Ed.).
