Του Φώτη Αλεξόπουλου*
Η Ηλεία συγκαταλέγεται στους πλέον προικισμένους νομούς της Ελλάδας. Η Αρχαία Ολυμπία, το λιμάνι του Κατακόλου, οι ατελείωτες παραλίες από τον Καϊάφα έως τη Στροφυλιά, ο μοναδικός φυσικός πλούτος, η αγροτική παραγωγή και η αυθεντική ελληνική φιλοξενία συνθέτουν ένα τουριστικό κεφάλαιο που λίγες περιοχές διαθέτουν.
Κι όμως, παρά τα συγκριτικά αυτά πλεονεκτήματα, η Ηλεία δεν έχει ακόμη μετατρέψει τον πλούτο της σε ένα ολοκληρωμένο και ανταγωνιστικό τουριστικό προϊόν. Το ζήτημα δεν είναι αν υπάρχουν δυνατότητες. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν υπάρχει ένα κοινό όραμα και ένας μακροπρόθεσμος σχεδιασμός που θα οδηγήσει τον νομό στη θέση που του αξίζει.
Για δεκαετίες η τουριστική ανάπτυξη βασίστηκε κυρίως στην Αρχαία Ολυμπία και στην κρουαζιέρα μέσω του Κατακόλου. Η επιλογή αυτή δεν ήταν λανθασμένη ήταν όμως περιορισμένη. Η κρουαζιέρα αποτελεί σημαντικό πλεονέκτημα, αλλά ο επιβάτης της παραμένει στον τόπο μόνο λίγες ώρες και η κατανάλωσή του στην τοπική αγορά είναι, αναπόφευκτα, περιορισμένη. Αντίστοιχα, το μοντέλο των μεγάλων ξενοδοχειακών μονάδων all inclusive συγκεντρώνει μεγάλο μέρος της τουριστικής δαπάνης εντός των εγκαταστάσεών τους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κρουαζιέρα ή οι μεγάλες ξενοδοχειακές επενδύσεις δεν έχουν θέση στην Ηλεία. Αντίθετα, αποτελούν σημαντικά εργαλεία ανάπτυξης. Όμως, για να αποκτήσει η τοπική οικονομία μεγαλύτερη προστιθέμενη αξία, χρειάζεται να ενισχυθεί παράλληλα το δίκτυο των μικρών και μεσαίων τουριστικών επιχειρήσεων.
Παραδείγματα όπως η Νάξος και η Πάρος δείχνουν ότι τα οικογενειακά ξενοδοχεία, οι ξενώνες και τα ποιοτικά μικρά καταλύματα δημιουργούν μεγαλύτερη διάχυση εισοδήματος στην τοπική κοινωνία. Ο επισκέπτης που διαμένει σε μια τέτοια μονάδα τρώει στις τοπικές ταβέρνες, ψωνίζει από τα καταστήματα της περιοχής, χρησιμοποιεί τοπικές υπηρεσίες, γνωρίζει τα προϊόντα του τόπου και συμμετέχει σε πολιτιστικές και αθλητικές δραστηριότητες. Έτσι, ο τουρισμός ενισχύει δεκάδες μικρομεσαίες επιχειρήσεις και όχι μόνο έναν κλάδο.
Παράλληλα, η Ηλεία οφείλει να αντιμετωπίσει μία ακόμη μεγάλη πρόκληση: την επιμήκυνση της τουριστικής περιόδου. Δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο. Η Αρχαία Ολυμπία, ο Καϊάφας, τα φυσικά μονοπάτια, οι παραλίες, η γαστρονομία, ο αγροτουρισμός, οι αθλητικές διοργανώσεις και ο πολιτισμός μπορούν να προσελκύουν επισκέπτες για περισσότερους μήνες κάθε χρόνο, δημιουργώντας σταθερότερη απασχόληση και μεγαλύτερα εισοδήματα.
Εξίσου σημαντική είναι η αξιοποίηση του παραλιακού μετώπου της Ηλείας. Η οργανωμένη ανάπλασή του, με σεβασμό στο περιβάλλον, μπορεί να μεταμορφώσει ολόκληρη την περιοχή. Η σύνδεση των παραθαλάσσιων οικισμών με τις κοντινές πόλεις, η δημιουργία πεζοδρόμων, ποδηλατοδρόμων, χώρων αναψυχής και σύγχρονων τουριστικών υποδομών μπορούν να αποτελέσουν έναν νέο αναπτυξιακό άξονα για τον νομό.
Πριν όμως σχεδιάσουμε το αύριο, χρειάζεται να γνωρίζουμε με ακρίβεια πού βρισκόμαστε σήμερα. Γι’ αυτό είναι αναγκαία η εκπόνηση μιας ολοκληρωμένης SWOT Analysis, η οποία θα καταγράψει τα δυνατά σημεία, τις αδυναμίες, τις ευκαιρίες και τις απειλές του τουριστικού προϊόντος της Ηλείας. Μόνο πάνω σε πραγματικά δεδομένα μπορεί να οικοδομηθεί μια αποτελεσματική στρατηγική.
Η Ηλεία δεν χρειάζεται απλώς περισσότερους επισκέπτες. Χρειάζεται επισκέπτες που θα διαμένουν περισσότερες ημέρες, θα γνωρίζουν τον τόπο, θα στηρίζουν τις τοπικές επιχειρήσεις και θα επιστρέφουν ξανά. Χρειάζεται ένα ενιαίο τουριστικό προϊόν που θα συνδέει την Αρχαία Ολυμπία, το Κατάκολο, τον Καϊάφα, τη Στροφυλιά, την ορεινή Ηλεία, τις παραθαλάσσιες περιοχές και την τοπική παραγωγή.
Για να επιτευχθεί αυτό, προτείνω την εκπόνηση του «Σχεδίου Ηλεία 2035», ενός ολοκληρωμένου στρατηγικού σχεδίου με ορίζοντα δεκαετίας. Βασικοί του άξονες θα πρέπει να είναι η αναβάθμιση των υποδομών, η δημιουργία ενός σύγχρονου Master Plan Τουρισμού, η ίδρυση Οργανισμού Διαχείρισης και Προώθησης Προορισμού (DMO), η στήριξη των μικρών και μεσαίων τουριστικών επιχειρήσεων, η σύνδεση του τουρισμού με τον πρωτογενή τομέα, η ψηφιακή προβολή του προορισμού, η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και η ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας.
Η τουριστική ανάπτυξη δεν είναι ευθύνη μόνο της αυτοδιοίκησης ή των επαγγελματιών του κλάδου. Αφορά την Περιφέρεια, τους Δήμους, το Επιμελητήριο, τους παραγωγικούς φορείς, τα πανεπιστήμια και την ίδια την κοινωνία των πολιτών.
Η Ηλεία διαθέτει όλα όσα χρειάζονται για να αποτελέσει έναν σύγχρονο, ανταγωνιστικό και βιώσιμο τουριστικό προορισμό. Εκείνο που λείπει είναι ένα κοινό όραμα, ένας συντονισμένος σχεδιασμός και η πολιτική βούληση να μετατραπούν τα συγκριτικά της πλεονεκτήματα σε πραγματική ανάπτυξη για τους κατοίκους της.
Η επόμενη δεκαετία μπορεί να είναι η δεκαετία της Ηλείας. Αρκεί να περάσουμε από την τύχη της γεωγραφίας στη στρατηγική της ανάπτυξης.
*Ο Φώτης Αλεξόπουλος είναι Οικονομολόγος και μέλος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος.
