Ο Πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας μιλά στην ΠΡΩΙΝΗ
Συνέντευξη στην Ηρώ Ρήγα
Δεκαπέντε χρόνια μετά τη διακοπή της λειτουργίας του σιδηροδρομικού δικτύου της Πελοποννήσου, το τρένο επιστρέφει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση. Οι πρόσφατες ανακοινώσεις για την εκπόνηση μελετών, το αυξανόμενο ενδιαφέρον των τοπικών κοινωνιών και οι πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται γύρω από το ιστορικό δίκτυο δημιουργούν νέες προσδοκίες για την επαναλειτουργία του. Ο πρόεδρος του Συλλόγου Φίλων Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας, Ηλίας Νταίβις, μιλά στην «ΠΡΩΙΝΗ» για τις εξελίξεις, τα επόμενα βήματα και τη σημασία της επανασύνδεσης της Ηλείας και της Δυτικής Πελοποννήσου με το τρένο.
Μετά τις τελευταίες εξελίξεις και το αυξημένο ενδιαφέρον γύρω από τον σιδηρόδρομο της Πελοποννήσου, θεωρείτε ότι βρισκόμαστε σε μια καμπή ή εξακολουθείτε να κρατάτε επιφυλάξεις;
Είναι γεγονός ότι 15 χρόνια μετά από την άδικη και αδικαιολόγητη αναστολή λειτουργίας του σιδηροδρομικού δικτύου Πελοποννήσου, για πρώτη φορά η πολιτική ηγεσία ανταποκρίθηκε στο αίτημα της τοπικής κοινωνίας και σε ανώτατο επίπεδο έλαβε συγκεκριμένη θέση για την τμηματική επαναλειτουργία του.
Οπωσδήποτε απομένει η διευθέτηση σημαντικών ζητημάτων οικονομικής, τεχνικής και επιχειρησιακής φύσεως που θα απαιτήσουν χρόνο μέχρι το σφύριγμα της πρώτης αμαξοστοιχίας, αλλά είμαστε αισιόδοξοι διότι υλοποιήθηκε το πρώτο και το πιο ουσιαστικό βήμα, η λήψη της πολιτικής απόφασης.
Ποια είναι σήμερα η πραγματική κατάσταση του σιδηροδρομικού δικτύου της Μεσσηνίας; Ποιες παρεμβάσεις θεωρείτε ότι πρέπει να γίνουν κατά προτεραιότητα για να μπορέσει να επαναλειτουργήσει;
Παρά την εγκατάλειψη, όσο κι αν φαίνεται παράξενο, η σιδηροδρομική υποδομή στην περιοχή της Μεσσηνίας διατηρείται σε πολύ καλή κατάσταση, χωρίς καταστροφές και καταπατήσεις.
Σημαντικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε η ριζική ανακατασκευή της σιδηροδρομικής γραμμής με σύγχρονα υλικά επιδομής βαρέως τύπου, ένα μεγάλο έργο κόστους 135 εκατομμυρίων € που εκτελέστηκε το 2010 με συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πρακτικά, μιλάμε για την κατασκευή μιας σύγχρονης σιδηροδρομικής γραμμής την οποία δεν πάτησε ποτέ τακτικό επιβατικό τρένο και απλά καλύφθηκε από την αυτοφυή βλάστηση.
Υπάρχουν πλήρως λειτουργικές αυτοκινητάμαξες, οι οποίες φυλάσσονται στεγασμένες στο επίσης λειτουργικό Μηχανοστάσιο Καλαμάτας.
Οι απαραίτητες παρεμβάσεις για την επαναλειτουργία περιλαμβάνουν την εκχόρτωση και τον καθαρισμό της γραμμής, την αποκατάσταση των αυτόματων συστημάτων φύλαξης ισοπέδων διαβάσεων (ΑΣΙΔ) και τη βασική συντήρηση των σταθμών της διαδρομής εντός του Νομού Μεσσηνίας. Επίσης, ουσιώδης είναι η επιλογή της εταιρίας εκμετάλλευσης των δρομολογίων και ο καθορισμός του καθεστώτος λειτουργίας της.
Πολλοί υποστηρίζουν ότι η επαναφορά του τρένου θα μπορούσε να συμβάλει στην ανάπτυξη του τουρισμού και της τοπικής οικονομίας. Πώς μπορεί, κατά τη γνώμη σας, να αξιοποιηθεί αυτή η δυναμική;
Η επαναλειτουργία του Προαστιακού Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας θα εξασφαλίσει την αξιόπιστη, γρήγορη και οικονομική επανασύνδεση των μεγάλων κωμοπόλεων και χωριών της Μεσσηνιακής πεδιάδας με την Πρωτεύουσα του Νομού, την Καλαμάτα, με ένα σύγχρονο μέσο συγκοινωνίας σταθερής τροχιάς, επιτυγχάνοντας έτσι:
α) Την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση των ήδη κορεσμένων εισόδων και του εμπορικού κέντρου της Καλαμάτας μέσω της μείωσης της χρήσης ΙΧ αυτοκινήτων.
β) Την ανάσχεση της πληθυσμιακής αιμορραγίας της υπαίθρου, διευκολύνοντας την καθημερινότητα των εργαζομένων, μαθητών, σπουδαστών, ηλικιωμένων και οικονομικά ασθενέστερων ώστε να τους δοθεί ένα κίνητρο να παραμείνουν στα χωριά, προσελκύοντας ταυτόχρονα τη μετεγκατάσταση νέων οικογενειών εκεί, μετριάζοντας το μείζον στεγαστικό πρόβλημα των μεγάλων πόλεων.
γ) Την ελαχιστοποίηση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος της συγκοινωνίας, κάτι που αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά από την ένταξη της Καλαμάτας στο “δίκτυο των 100 κλιματικά ουδέτερων πόλεων της Ευρώπης ως το 2030”.
Ταυτόχρονα, το τρένο μπορεί να αποτελέσει μέρος της εμπειρίας εκδρομών για σχολεία, συλλόγους και τουριστικά πρακτορεία που θα επισκέπτονται αρχαιολογικούς χώρους, αξιοθέατα και σημεία φυσικής ομορφιάς, τονώνοντας την επισκεψιμότητα της περιοχής και προάγοντας μια πρωτότυπη ταξιδιωτική εμπειρία σε συνδυασμό με πεζοπορία, ποδηλασία και άλλες εναλλακτικές οικοτουριστικές δραστηριότητες.
Ως πρόεδρος των Φίλων Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας, ποιο είναι το μεγαλύτερο εμπόδιο που αντιμετωπίζετε όλα αυτά τα χρόνια στην προσπάθεια διάσωσης και επαναλειτουργίας του δικτύου;
Οι εκτεταμένη παραπληροφόρηση και οι αστικοί μύθοι που έχουν ριζώσει σε μεγάλο μέρος της κοινωνίας, των πολιτικών και των media, ότι δήθεν το υφιστάμενο σιδηροδρομικό δίκτυο είναι πλήρως κατεστραμμένο και εξαφανισμένο και ότι κάθε συζήτηση για επαναλειτουργία του είναι τεχνικο-οικονομικά ανέφικτη και ουτοπική.
Η γραμμή της Πελοποννήσου δεν αφορά μόνο τη Μεσσηνία αλλά και τους γειτονικούς νομούς. Πόσο σημαντική θεωρείτε την επανασύνδεση με την Ηλεία και γενικότερα την αποκατάσταση της συνέχειας του δικτύου της Δυτικής Πελοποννήσου;
Ειδικά το δυτικό σκέλος του σιδηροδρομικού δικτύου Πελοποννήσου (γραμμή Καλαμάτα – Κυπαρισσία – Πύργος – Πάτρα) δεν έπρεπε να είχε κλείσει ποτέ.
Ήταν αδικαιολόγητη και οικονομοτεχνικά αβάσιμη η αναστολή λειτουργίας του το 2011 η οποία έγινε στο πόδι χωρίς να ληφθεί υπόψη κανένα δεδομένο.
Η γραμμή αυτή μήκους 220 χιλιομέτρων συνδέει όλες τις μεγάλες πόλεις της Δυτικής Πελοποννήσου, 4 λιμάνια (Καλαμάτα, Κατάκολο, Κυλλήνη, Πάτρα), αρχαιολογικούς χώρους παγκόσμιας εμβέλειας (Αρχαία Ολυμπία, Αρχαία Μεσσήνη) και διασχίζει την πιο πλουτοπαραγωγική και πυκνοκατοικημένη περιοχή της Πελοποννήσου.
Η επαναλειτουργία της θα ενισχύσει τις τοπικές οικονομίες, την βιώσιμη κινητικότητα, την στήριξη των ανθρώπων της υπαίθρου, την προσέλκυση επενδύσεων και την διεύρυνση των τουριστικών ροών στην περιοχή.
Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στην Πολιτεία, αλλά και στους πολίτες που ίσως θεωρούν ότι το τρένο ανήκει οριστικά στο παρελθόν;
Ότι αρκεί ένα ταξίδι στην υπόλοιπη Ευρώπη για να αντιληφθούν ότι οι διαφορές μας στη νοοτροπία μετακίνησης είναι χαώδεις.
Δυστυχώς η πολιτική που εφαρμόστηκε στη χώρα μας τα τελευταία 50 χρόνια έδωσε μονομερή έμφαση στην ΙΧ αυτοκίνηση και στην κατασκευή αυτοκινητοδρόμων, παραμελώντας το σιδηρόδρομο. Αυτό οδήγησε στις σημερινές συνθήκες αδιεξόδου με τον κυκλοφοριακό στραγγαλισμό των αστικών κέντρων, την κοστοβόρα και ρυπογόνο μονοκρατορία του ΙΧ αυτοκινήτου και την υπέρμετρη Εθνική εξάρτηση από τα υγρά καύσιμα.
Το μέλλον των μετακινήσεων ανήκει στο σιδηρόδρομο και θα αναγκαστούμε να το ακολουθήσουμε γιατί είναι μια δοκιμασμένη συνταγή που εξασφαλίζει την οικονομική, ταχεία και οικολογική μεταφορά ανθρώπων και εμπορευμάτων. Για το ίδιο μεταφορικό έργο με την οδική μεταφορά, ο σιδηρόδρομος καταναλώνει 20 φορές λιγότερη ενέργεια, καλύπτει 10 φορές μικρότερη επιφάνεια εδάφους, εκπέμπει 15 φορές λιγότερους ρύπους (με την ηλεκτροκίνηση είναι σχεδόν μηδενικοί), έχει ελάχιστο δείκτη ατυχημάτων ανά χιλιομετρικό επιβάτη (σε κάθε ένα νεκρό από δυστύχημα επί σιδηροτροχιών, αντιστοιχούν 1.300 νεκροί από δυστύχημα επί οδοστρωμάτων), είναι ταχύτερος και αξιόπιστος καθώς δεν επηρεάζεται από κυκλοφοριακές ή καιρικές συνθήκες.
Τα τελευταία χρόνια ο Σύλλογος Φίλων Σιδηροδρόμου Μεσσηνίας διοργανώνει δράσεις αφιερωμένες στον σιδηρόδρομο, ενώ σε συνεργασία με τη Hellenic Train και τον ΟΣΕ έχετε πραγματοποιήσει έκτακτα δρομολόγια και συνεισφέρει στο να πραγματοποιηθούν και στην Ηλεία, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Οίνου & Γεύσεων και στο Port Festival. Πόσο σημαντικές είναι αυτές οι πρωτοβουλίες; Πιστεύετε ότι συμβάλλουν στη διατήρηση της σιδηροδρομικής κουλτούρας και ενισχύουν το αίτημα για την επαναλειτουργία του δικτύου;
Πιστεύουμε ότι τα κυκλοφοριακά και οικονομικά αδιέξοδα στα οποία οδήγησε η ΙΧ αυτοκίνηση, έφεραν στην επιφάνεια την επιτακτική ανάγκη για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο.
Σε συνδυασμό με την εκτεταμένη κοινωνική αποδοχή και το συναισθηματικό δέσιμο των Πελοποννήσιων με το τρένο και με τον τίτλο “Το τρένο είναι εδώ, είναι ζωντανό και απαιτεί την επαναλειτουργία του”, διοργανώσαμε την κυκλοφορία συμβολικών – επετειακών αμαξοστοιχιών στο δίκτυο.
Με βασικό άξονα την βιωματική επαφή των μικρών παιδιών με το σιδερένιο θηρίο που πρωταγωνιστεί στα παιδικά παραμύθια αλλά δεν πρόλαβαν να το γνωρίσουν σε κανονική λειτουργία, διοργανώσαμε στην Καλαμάτα την έλευση του “Πολικού Εξπρές”. Ένα πραγματικό τρένο με τέσσερα βαγόνια, με το οποίο έχοντας ξεκινήσει από το Βόρειο Πόλο με επιβάτες τον Άγιο Βασίλη με τα ξωτικά του, έφτασε την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς στο Σιδηροδρομικό Σταθμό της Καλαμάτας για να μοιράσει τα Πρωτοχρονιάτικα δώρα στα παιδιά που περίμεναν με τις οικογένειές τους στην αποβάθρα.
Το εγχείρημα αυτό ήταν δύσκολο, καθώς για πρώτη φορά μετά από 10 χρόνια θα κυκλοφορούσε τρένο σε αυτή τη γραμμή. Υλοποιήθηκε με συστηματική πολύμηνη εθελοντική εργασία των φίλων του Σιδηροδρόμου, πολιτών, συνταξιούχων και εν ενεργεία σιδηροδρομικών, με τη στήριξη της Αυτοδιοίκησης, των Σιδηροδρομικών Εταιρειών, τοπικών επιχειρήσεων και του “Ιδρύματος Καπετάν Βασίλη & Κάρμεν Κωνσταντακόπουλου”, ενώ σημαντικό ρόλο στις προετοιμασίες (καθαρισμός των γραμμών από τα χόρτα, πλύσιμο και βάψιμο των βαγονιών) ανέλαβαν τα μικρά παιδιά της πόλης σε μια πραγματική γιορτή του εθελοντισμού. Οι περίπου 4.000 πολίτες που κατέκλυσαν το Σιδηροδρομικό Σταθμό για να ξαναδούν το τρένο ήταν η μεγαλύτερη ανταμοιβή για εμάς, καθώς και το ισχυρότερο μήνυμα προς την πολιτική ηγεσία για την καθολική αποδοχή και την κοινωνική απαίτηση για την επαναλειτουργία του Πελοποννησιακού Σιδηροδρόμου.
Στηρίζουμε με ενθουσιασμό την δρομολόγηση των έκτακτων βραδυνών αμαξοστοιχιών για την εξυπηρέτηση των επισκεπτών στο Φεστιβάλ Οίνου & Γεύσεων Ν. Ηλείας και στο Port Festival, καθώς φέρνουν σε επαφή τον κόσμο και ιδίως τα μικρά παιδιά με τη μαγεία του σιδηροδρομικού ταξιδιού και προτείνουμε στην τοπική κοινωνία την διοργάνωση του Πολικού Εξπρές στην Ηλεία την ερχόμενη Πρωτοχρονιά και την ενδυνάμωση του αιτήματος για την άμεση επαναλειτουργία της γραμμής Πύργος – Πάτρα και Πύργος – Καλαμάτα.
Αν σας ζητούσα να φανταστείτε την επόμενη δεκαετία, πώς θα θέλατε να είναι ο σιδηρόδρομος της Πελοποννήσου και ποιο θα ήταν, για εσάς, το πρώτο τρένο που θα έπρεπε να ξανασφυρίξει;
Θεωρούμε επιβεβλημένη την άμεση επαναλειτουργία της γραμμής Καλαμάτα – Μεσσήνη – Διαβολίτσι – Δεσύλλα μήκους 40 km εντός του Νομού Μεσσηνίας, εγχείρημα οικονομοτεχνικά εύκολο και με δεδομένη βιωσιμότητα.
Ακολούθως πρέπει να επαναλειτουργήσει το τμήμα Πάτρα (Κάτω Αχαϊά) – Πύργος και το τμήμα Κόρινθος – Άργος – Ναύπλιο, τα οποία εξυπηρετούν μεγάλα οικιστικά κέντρα με ανταγωνιστικούς χρόνους διαδρομής και δεν έπρεπε να είχαν διακόψει τη λειτουργία τους ποτέ.
Σε επόμενο στάδιο είναι εφικτή η επαναλειτουργία των υπόλοιπων τμημάτων Άργος – Τρίπολη – Διαβολίτσι και Πύργος – Κυπαρισσία – Ζευγολατιό με μικτή επιβατική και τουριστική εκμετάλλευση, καθώς διασχίζουν παρθένα παραθαλάσσια και ορεινά τοπία που προβάλλουν τις άγνωστες φυσικές ομορφιές, την αρχαιολογική αξία, τον αρχιτεκτονικό πλούτο και την πρωτογενή παραγωγή της Πελοποννήσου, δημιουργώντας έτσι τον σιδηροδρομικό περιηγητικό τουρισμό, μια εναλλακτική μορφή τουρισμού που ανθεί στην Ευρώπη αλλά δεν έχουμε ακόμα προσελκύσει στην Ελλάδα, παρ’ ότι έχουμε όλες τις προϋποθέσεις.
Αυτό εξάλλου είναι το περιεχόμενο της μελέτης σκοπιμότητας και του Business Plan που ήδη υλοποιείται από την “ΕλληνοΕλβετική Πρωτοβουλία για την επαναλειτουργία του σιδηροδρόμου στην Πελοπόννησο” (η οποία αποτελείται από την Ελβετική Πρεσβεία, την ΕΛΛΕΤ, το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, το Πολυτεχνείο της Ζυρίχης, Έλληνες και Ελβετούς σιδηροδρομικούς εμπειρογνώμονες) και χρηματοδοτείται από επιχειρηματικούς κολοσσούς του Τουρισμού, όπως ο κ. Αχιλλέας Κωνσταντακόπουλος (Costa Navarino), ο κ. Βερνίκος και άλλοι.
Σε βάθος χρόνου και εφόσον ξεπεραστεί επιτέλους το πρόβλημα της διέλευσης του νέου τρένου μέσα από το πολεοδομικό συγκρότημα της Πάτρας, είναι προγραμματισμένη η επέκταση της ηλεκτροκίνητης Σιδηροδρομικής Γραμμής Υψηλών Ταχυτήτων Αθήνας – Πάτρας μέχρι τον Πύργο, φέρνοντας έτσι τους επιβάτες της Ηλείας σε απόσταση αναπνοής από την Πάτρα και την Αθήνα (Πύργος – Αθήνα κάτω από δυόμιση ώρες) και τα προϊόντα της Ηλειακής γης απευθείας, γρηγορότερα και οικονομικότερα στους διεθνείς εμπορικούς διαδρόμους και τις αγορές της Ευρώπης.
