Της Μαρίνας Μπεβούδα, προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Ηλείας
Η υπ’ αριθ. 6/2026 απόφαση του Αρείου Πάγου, με την οποία επιλύθηκε ενιαία το θέμα της ερμηνείας του άρθρου 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010, είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αντιμετώπισε ένα ζήτημα με ευρύτατες οικονομικές, κοινωνικές και νομικές προεκτάσεις.
Η διάταξη που ερμηνεύθηκε από το Ανώτατο Δικαστήριο αφορά στον τρόπο υπολογισμού των δόσεων των ρυθμιζόμενων, βάσει του νόμου Κατσέλη, οφειλών και, ειδικότερα, του ποσού των τόκων. Μέχρι τη δημοσίευση της απόφασης του Αρείου Πάγου, το ζήτημα αυτό δεν αντιμετωπιζόταν ομοιόμορφα από τα δικαστήρια, στα οποία προσέφευγαν οι δανειολήπτες που είχαν επιτύχει τη ρύθμιση των οφειλών τους σύμφωνα με το ευνοϊκό νομικό πλαίσιο του ν. 3869/2010, αλλά στην πράξη βρίσκονταν αντιμέτωποι με νέο οικονομικό αδιέξοδο, λόγω του τρόπου υπολογισμού των δόσεων από τους δανειστές.
Συγκεκριμένα, ο νόμος Κατσέλη προβλέπει ότι η εξυπηρέτηση του ρυθμιζόμενου χρέους γίνεται με επιτόκιο που δεν υπερβαίνει εκείνο της ενήμερης οφειλής ή το μέσο επιτόκιο στεγαστικών δανείων, χωρίς ανατοκισμό. Ορίζεται, εξάλλου, ότι για τον προσδιορισμό της περιόδου τοκοχρεολυτικής εξόφλησης της οριζόμενης συνολικής οφειλής λαμβάνονται υπόψη τόσο το συνολικό ύψος της οφειλής όσο και η οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη.
Ήδη, με την τροπολογία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, η οποία ψηφίστηκε πρόσφατα, πραγματοποιήθηκε νομοθετική παρέμβαση σε συνέχεια της απόφασης του Αρείου Πάγου. Με αυτήν ορίστηκε πλέον ρητά ό,τι είχε γίνει δεκτό με τη δικαστική απόφαση ως προς τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων των δανείων και αποσαφηνίστηκε το νομικό πλαίσιο, ώστε να μην καταλείπεται κανένα περιθώριο παρερμηνείας ή επιλεκτικής εφαρμογής της απόφασης από τους δανειστές (τραπεζικά ιδρύματα και εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων).
Υφίσταται πλέον καθολική εφαρμογή της απόφασης του Αρείου Πάγου, ενώ γίνεται και ένα βήμα παραπέρα, καθώς με τη νομοθετική παρέμβαση προβλέπεται η αναδρομική αναγνώριση ότι τα ποσά που έχουν ήδη καταβληθεί στο παρελθόν, στο πλαίσιο ενεργών ρυθμίσεων, λογίζονται ως καταβολές κεφαλαίου. Με τον τρόπο αυτό μειώνεται περαιτέρω η συνολική οφειλή και περιορίζεται ο αριθμός των δόσεων που απομένουν προς εξόφληση.
Υπενθυμίζεται ότι, ως προς το ζήτημα της αναδρομικότητας των αποτελεσμάτων της απόφασης του Αρείου Πάγου, δεν υπήρχε ενιαία άποψη, ενώ εκφραζόταν ο φόβος ότι θα απαιτηθεί νέα δικαστική προσφυγή.
Όπως είχαμε επισημάνει ήδη κατά τον χρόνο έκδοσης της δικαστικής απόφασης, πρόκειται για ερμηνεία απολύτως συμβατή με τον κοινωνικό και προστατευτικό χαρακτήρα του ν. 3869/2010, δεδομένου ότι ο νομοθέτης στόχευε στη δημιουργία ρυθμίσεων προσαρμοσμένων στις πραγματικές οικονομικές δυνατότητες των οφειλετών.
Οδηγούμαστε, τελικά, σε άτοκη ή σχεδόν άτοκη αποπληρωμή των συγκεκριμένων δανείων, αποτέλεσμα που, βεβαίως, αποτελεί απόκλιση από την κλασική τραπεζική πρακτική, αλλά συνάδει με το ειδικό νομικό πλαίσιο του νόμου Κατσέλη.
Αντίθετα, με τη νομοθετική παρέμβαση δόθηκε αρνητική, για τους οφειλέτες που έχουν υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό, απάντηση στο ερώτημα σχετικά με τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων, για το οποίο προβαλλόταν το επιχείρημα της ύπαρξης σχετικού νομικού προηγουμένου, ώστε να εφαρμοστεί και σε αυτούς το επιεικές σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου. Συγκεκριμένα, προβλέφθηκε ότι οι οφειλές που έχουν υπαχθεί στον εξωδικαστικό μηχανισμό θα εξακολουθήσουν να διέπονται από το ισχύον για αυτές νομικό πλαίσιο, χωρίς ευνοϊκή ρύθμιση ως προς τον τρόπο υπολογισμού των δόσεων.
Από τη Συντονιστική Επιτροπή της Ολομέλειας των Προέδρων των Δικηγορικών Συλλόγων εκφράζεται ήδη ιδιαίτερος προβληματισμός για τον αποκλεισμό της επίδρασης της απόφασης του Αρείου Πάγου στα συγγενή εργαλεία ρύθμισης οφειλών.
Δεν αποκλείεται, με βάση τα νέα αυτά δεδομένα, να υπάρξουν νέες δικαστικές προσφυγές με αίτημα την επέκταση των αποτελεσμάτων της απόφασης του Αρείου Πάγου και της νομοθετικής ρύθμισης σε ανάλογες περιπτώσεις ρύθμισης οφειλών, αλλά και για την άρση της αναφερόμενης ως αδικίας, δηλαδή του αποκλεισμού της αναζήτησης ποσών που έχουν καταβληθεί στο πλαίσιο εφαρμογής του νόμου Κατσέλη σε ρυθμίσεις οι οποίες έχουν ήδη περατωθεί ή στις οποίες έχει επέλθει έκπτωση του οφειλέτη.
Οψόμεθα…
