Η περιοχή νότια της Γροιλανδίας γίνεται όλο και πιο κρύα εδώ και δεκαετίες, σε αντίθεση με την υπόλοιπη Γη που συνεχίζει να θερμαίνεται
Εδώ και περισσότερο από έναν αιώνα, μια περιοχή του Ατλαντικού νότια της Γροιλανδίας ακολουθεί τη δική της πορεία. Την ώρα που οι ωκεανοί του πλανήτη θερμαίνονται λόγω της κλιματικής αλλαγής, τα νερά εκεί γίνονται σταδιακά ψυχρότερα.
Το φαινόμενο έχει προβληματίσει τους επιστήμονες εδώ και χρόνια. Τώρα, νέα μελέτη υποστηρίζει ότι η πιο πιθανή εξήγηση βρίσκεται στην εξασθένηση ενός κρίσιμου συστήματος θαλάσσιων ρευμάτων, το οποίο βοηθά στη ρύθμιση του κλίματος σε μεγάλο μέρος του πλανήτη.
Η περιοχή είναι γνωστή ως «cold blob» ή «ψυχρή κηλίδα» και βρίσκεται ανάμεσα στη Γροιλανδία και την Ισλανδία. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η θερμοκρασία της έχει μειωθεί σχεδόν κατά έναν βαθμό Κελσίου από τις αρχές του 20ού αιώνα.
Μέχρι σήμερα δεν υπήρχε συμφωνία για την αιτία του φαινομένου. Κάποιοι επιστήμονες θεωρούσαν ότι οφείλεται κυρίως σε αλλαγές στους ανέμους και τα καιρικά συστήματα πάνω από τον Ατλαντικό. Άλλοι υποστήριζαν ότι το πρόβλημα βρίσκεται βαθύτερα, στα ίδια τα ωκεάνια ρεύματα.
Η νέα μελέτη γέρνει τη ζυγαριά προς τη δεύτερη εξήγηση.
Το ρεύμα που κρατά ζεστή την Ευρώπη
Στο επίκεντρο της έρευνας βρίσκεται η AMOC, ένα τεράστιο σύστημα θαλάσσιων ρευμάτων στον Ατλαντικό. Αν και το όνομά του λέει ελάχιστα στους περισσότερους ανθρώπους, η επιρροή του είναι τεράστια.
Ουσιαστικά λειτουργεί σαν ένας γιγάντιος μηχανισμός μεταφοράς θερμότητας. Μεταφέρει ζεστά νερά από τις τροπικές περιοχές προς τον βόρειο Ατλαντικό και συμβάλλει καθοριστικά στη διαμόρφωση του κλίματος, ιδιαίτερα στην Ευρώπη.
Εδώ και χρόνια οι επιστήμονες παρακολουθούν με ανησυχία ενδείξεις ότι το σύστημα αυτό εξασθενεί. Η επικρατέστερη εξήγηση είναι ότι η κλιματική αλλαγή και η τήξη των πάγων της Γροιλανδίας διοχετεύουν ολοένα και περισσότερο γλυκό νερό στον βόρειο Ατλαντικό, διαταράσσοντας την ισορροπία που κρατά το σύστημα σε λειτουργία.
Σύμφωνα με τους συγγραφείς της νέας μελέτης, η «ψυχρή κηλίδα» ίσως αποτελεί ένα από τα πιο ορατά σημάδια αυτής της αλλαγής.
Αναλύοντας μετρήσεις από δορυφόρους, όργανα καταγραφής στον ωκεανό και κλιματικά μοντέλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ψύξη δεν περιορίζεται στην επιφάνεια της θάλασσας αλλά εκτείνεται και σε μεγαλύτερα βάθη. Αυτό, όπως υποστηρίζουν, δύσκολα εξηγείται μόνο από μεταβολές στους ανέμους ή τα σύννεφα και παραπέμπει σε αλλαγές στη μεταφορά θερμότητας από τα θαλάσσια ρεύματα.
Γιατί έχει σημασία
Η συζήτηση δεν αφορά μόνο μια ασυνήθιστη περιοχή του Ατλαντικού.
Η AMOC θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα συστήματα κυκλοφορίας του πλανήτη και η αποδυνάμωσή της θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις πολύ πέρα από τον ωκεανό όπου βρίσκεται.
Ορισμένες μελέτες έχουν προειδοποιήσει ότι, αν η εξασθένηση συνεχιστεί, το σύστημα θα μπορούσε κάποια στιγμή να φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής. Ένα τέτοιο σενάριο δεν θεωρείται άμεσο, όμως οι επιστήμονες το παρακολουθούν στενά λόγω των πιθανών συνεπειών του.
Μεταξύ άλλων, έχουν διατυπωθεί εκτιμήσεις για σημαντικές μεταβολές στο κλίμα της Ευρώπης, αλλαγές στα μοτίβα των βροχοπτώσεων στην Αφρική και ταχύτερη άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά μήκος των ανατολικών ακτών των Ηνωμένων Πολιτειών.
Όχι η τελευταία λέξη
Παρά τα ευρήματα, αρκετοί ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπόθεση δεν έχει κλείσει.
Ερευνητές που δεν συμμετείχαν στη μελέτη αναγνωρίζουν ότι τα νέα στοιχεία ενισχύουν τη σύνδεση ανάμεσα στην «ψυχρή κηλίδα» και την εξασθένηση της AMOC, τονίζουν όμως ότι οι διαθέσιμες μετρήσεις από τον ωκεανό παραμένουν περιορισμένες.
Με άλλα λόγια, η νέα έρευνα δεν αποδεικνύει οριστικά τι συμβαίνει στον βόρειο Ατλαντικό. Προσθέτει όμως ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο σε μια συζήτηση που απασχολεί ολοένα και περισσότερο την επιστημονική κοινότητα.
Και αυτό γιατί η «ψυχρή κηλίδα» δεν θεωρείται απλώς ένα παράξενο τοπικό φαινόμενο. Για πολλούς επιστήμονες αποτελεί ένα πιθανό παράθυρο στο μέλλον ενός από τα σημαντικότερα κλιματικά συστήματα του πλανήτη.
Με πληροφορίες από CNN
