Ο δομινικανός μοναχός απέκτησε φήμη για την αυστηρότητα και τη μόρφωσή του, ενώ απεχθανόταν σχεδόν κάθε μορφή απόλαυσης και χαλάρωσης
Εκτελείται 23 Μαΐου 1498
Επιμέλεια στήλης: Έστα Παπαγεωγργίου
Ο δομινικανός μοναχός Τζιρόλαμο Σαβοναρόλα έφθασε το 1482 στη Φλωρεντία, όπου αναδείχθηκε σε ηγούμενο του μοναστηριού του Αγίου Μάρκου. Γρήγορα απέκτησε φήμη για την αυστηρότητα και τη μόρφωσή του. Ηταν πεπεισμένος -κι αυτό διακήρυττε- ότι η οργή του Θεού επρόκειτο να πέσει στη Γη.
Επιπλέον, απεχθανόταν σχεδόν κάθε μορφή απόλαυσης και χαλάρωσης. Αποδοκίμαζε έντονα από τα αστεία και την επιπολαιότητα μέχρι την ποίηση, κι από τα πανδοχεία, τη σαρκική ηδονή και τον τζόγο μέχρι την πολυτέλεια κάθε είδους. Είναι χαρακτηριστικό ότι καταδίκαζε τα έργα του Βοκκάκιου, τους γυμνούς πίνακες, αλλά και τις εικόνες παγανιστικών θεοτήτων – ό,τι, δηλαδή, αντιπροσώπευε η Αναγέννηση, στην οποία πρωταγωνιστούσε ο άνθρωπος.
Ύστερα από την (προσωρινή) πτώση των Μεδίκων, το 1494, αναδείχθηκε σε ηγεμονική φιγούρα στη Φλωρεντία. Από την πρώτη στιγμή, η παρουσία του έγινε ιδιαίτερα αισθητή. Ζήτησε την εφαρμογή νόμων κατά της χαλαρότητας. Εβαλε τέλος στα παραδοσιακά καρναβάλια, αντικαθιστώντας τα με θρησκευτικά φεστιβάλ, ενώ συνέστησε και ειδική ομάδα για τον εντοπισμό πολυτελών και κάθε είδους «ύποπτων» αντικειμένων.
Το 1497, μάλιστα, δεν δίστασε να προβεί σε δημόσιο κάψιμο διάφορων αντικειμένων: από τραπέζια τυχερών παιχνιδιών και μάσκες καρναβαλιού μέχρι καθρέφτες, γυμνά αγάλματα και άσεμνα –κατά τη γνώμη του– βιβλία. Στο στόχαστρο του Σαβοναρόλα βρέθηκαν ακόμα και οι επιχειρηματίες της πόλης. Θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς ότι η Φλωρεντία βρισκόταν σε ένα καθεστώς «ηθικής δικτατορίας».
Φυσικό επακόλουθο ήταν ότι με τις κινήσεις του αυτές θα έκανε όχι μόνο φίλους αλλά και ισχυρούς εχθρούς. Ανάμεσά στους δεύτερους βρισκόταν και ο Πάπας Αλέξανδρος ΣΤ΄, ύστερα από την καταγγελία του δομινικανού μοναχού περί πολυτέλειας της Εκκλησίας και του κλήρου. Αποτέλεσμα; Ο τελικός αφορισμός του. Ετσι, την Κυριακή των Βαΐων του 1498, το μοναστήρι του Αγίου Μάρκου δέχθηκε επίθεση. Ακολούθησε η σύλληψη του Σαβοναρόλα από τις Αρχές της Φλωρεντίας καθώς και δύο μοναχών, ένθερμων οπαδών του: του Φρα Ντόμινικο και του Φρα Σαλβέστρο. Οι τρεις μοναχοί βασανίστηκαν σκληρά και στη συνέχεια καταδικάστηκαν σε θάνατο ως αιρετικοί, παρουσία δύο παπικών επιτρόπων, οι οποίοι εν τω μεταξύ είχαν φτάσει από τη Ρώμη στη Φλωρεντία. Το πρωί της 23ης Μαΐου, πλήθος Φλωρεντινών συγκεντρώθηκε στην Πιάτσα ντέλα Σινιορία, η οποία είχε προετοιμαστεί κατάλληλα για να κρεμαστούν οι μοναχοί και στη συνέχεια τα σώματά τους να παραδοθούν στις φλόγες. Μερικά άτομα από το συγκεντρωμένο πλήθος, μάλιστα, εκτόξευαν ύβρεις προς τον Σαβοναρόλα και τους δύο οπαδούς του, καθώς εκείνοι έφθαναν στο σημείο της εκτέλεσης.
Ο ίδιος ο Σαβοναρόλα φαίνεται πως ήταν ψύχραιμος, αναφέροντας, ως τελευταία του λόγια, πως και ο Κύριος είχε υποφέρει για εκείνον. Ο Φρα Σαλβέστρο και ο Φρα Ντομίνικο απαγχονίστηκαν πρώτοι· ακολούθησε η εκτέλεση του Σαβοναρόλα.
Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο δήμιος προσπάθησε να καθυστερήσει τον θάνατό του, ώστε οι φλόγες να φτάσουν στο σώμα του πριν αφήσει την τελευταία του πνοή, αλλά απέτυχε. Ο Σαβοναρόλα πέθανε από στραγγαλισμό περίπου στις δέκα το πρωί σε ηλικία σαράντα πέντε ετών. Δείγμα τού πόσο είχε επηρεάσει αρνητικά η παρουσία Σαβοναρόλα την πόλη είναι το ότι μπροστά σε αυτό το θέαμα, ορισμένοι από το πλήθος πέταξαν πέτρες στα καιόμενα πτώματα, ενώ άλλοι δεν δίστασαν ακόμα και να τραγουδήσουν και να χορέψουν γύρω από την πυρά. Ο,τι είχε απομείνει από τους τρεις δομινικανούς μοναχούς ρίχτηκε στον ποταμό Αρνο, κλείνοντας έτσι με συμβολικό τρόπο το ιδιαίτερο αυτό κεφάλαιο στην ιστορία της Φλωρεντίας.
