Οι ερευνητές από την Οξφόρδη θεωρούν πως τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για νέες μελέτες γύρω από την ανθρώπινη εξέλιξη
Απάντηση σ’ ένα από τα διαχρονικά ερωτήματα της ανθρώπινης εξέλιξης, γιατί όλοι σχεδόν οι άνθρωποι είναι δεξιόχειρες (αλληλεπιδρούν κατά βάση με το δεξί τους χέρι) έρχεται να δώσει νέα μελέτη του πανεπιστημίου της Οξφόρδης.
Η μελέτη της Οξφόρδης, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό PLOS Biology, συνδέει για πρώτη φορά τόσο άμεσα τη δεξιοχειρία με δύο βασικά χαρακτηριστικά που καθόρισαν την ανθρώπινη εξέλιξη, τη δίποδη βάδιση και τη μεγάλη ανάπτυξη του εγκεφάλου.
Σήμερα, περίπου το 90% των ανθρώπων είναι δεξιόχειρες, ένα ποσοστό μοναδικό στο ζωικό βασίλειο. Παρότι πολλά είδη πιθήκων και ανθρωποειδών δείχνουν προτίμηση σε κάποιο άκρο, κανένα άλλο πρωτεύον θηλαστικό δεν παρουσιάζει τόσο καθολική κυριαρχία του ενός χεριού όσο ο άνθρωπος.
Μελέτη της Οξφόρδης για δεξιόχειρες: Το πλαίσιο
Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Τόμας Πούσελ από το τμήμα Ανθρωπολογίας της Οξφόρδης, ανέλυσε δεδομένα από 2.025 άτομα σε 41 διαφορετικά είδη πιθήκων και ανθρωποειδών. Οι επιστήμονες εξέτασαν όλες τις βασικές θεωρίες που έχουν προταθεί κατά καιρούς για τη δεξιοχειρία, από τη χρήση εργαλείων και τη διατροφή μέχρι την κοινωνική οργάνωση, το μέγεθος σώματος, το περιβάλλον και τη δομή του εγκεφάλου.
Αρχικά, οι άνθρωποι φαίνονταν να αποτελούν «εξελικτική εξαίρεση» σε σχέση με τα υπόλοιπα πρωτεύοντα. Όμως, όταν οι ερευνητές πρόσθεσαν στο μοντέλο δύο κρίσιμους παράγοντες, όπως το μέγεθος του εγκεφάλου και την αναλογία μήκους χεριών και ποδιών, που αποτελεί βασικό δείκτη της δίποδης βάδισης, η ανθρώπινη περίπτωση έπαψε να μοιάζει μοναδική.
Με άλλα λόγια, σύμφωνα με τη μελέτη, η δεξιοχειρία ίσως προέκυψε φυσικά όταν οι πρόγονοι του ανθρώπου άρχισαν να περπατούν όρθιοι. Η απελευθέρωση των χεριών από τη λειτουργία της μετακίνησης επέτρεψε πιο σύνθετες και εξειδικευμένες κινήσεις, δημιουργώντας σταδιακά προτίμηση στο ένα χέρι.
Στη συνέχεια, καθώς ο ανθρώπινος εγκέφαλος γινόταν μεγαλύτερος και πιο πολύπλοκος, αυτή η προτίμηση ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο, μέχρι να εξελιχθεί στη σχεδόν καθολική δεξιοχειρία που παρατηρείται σήμερα.
Μελέτη της Οξφόρδης για δεξιόχειρες: Πώς λειτουργούσαν οι Αυστραλοπίθηκοι
Οι επιστήμονες από την Οξφόρδη χρησιμοποίησαν επίσης τα ίδια μοντέλα για να εκτιμήσουν ποιο χέρι χρησιμοποιούσαν περισσότερο εξαφανισμένα ανθρώπινα είδη. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι πρώιμοι ανθρωπίδες (αρχαίοι πρόγονοι των ανθρώπων), όπως οι Αυστραλοπίθηκοι και οι Αρδιπίθηκοι, πιθανότατα είχαν μόνο μια ήπια τάση προς το δεξί χέρι, αντίστοιχη με αυτή που παρατηρείται σήμερα στους μεγάλους πιθήκους.
Αντίθετα, με την εμφάνιση του γένους Homo, η δεξιοχειρία φαίνεται να γίνεται ολοένα και πιο έντονη. Οι Homo erectus, Homo ergaster και Νεάντερταλ παρουσίαζαν ήδη ισχυρότερη προτίμηση προς το δεξί χέρι, η οποία κορυφώθηκε στον σύγχρονο Χόμο Σάπιενς.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση του Homo floresiensis, του μικρόσωμου ανθρώπινου είδους από την Ινδονησία που έγινε γνωστό ως «hobbit». Σύμφωνα με τη μελέτη, ο συγκεκριμένος ανθρωπίδης φαίνεται πως είχε πιο αδύναμη προτίμηση στο δεξί χέρι, κάτι που οι ερευνητές συνδέουν με τον μικρότερο εγκέφαλό του αλλά και με το γεγονός ότι το σώμα του ήταν προσαρμοσμένο τόσο στο περπάτημα όσο και στην αναρρίχηση.
Οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα ανοίγουν τον δρόμο για νέες μελέτες γύρω από την ανθρώπινη εξέλιξη και τη λειτουργία του εγκεφάλου.
Παράλληλα, παραμένουν ανοιχτά σημαντικά ερωτήματα, όπως γιατί η αριστεροχειρία δεν εξαφανίστηκε ποτέ πλήρως, αν ο ανθρώπινος πολιτισμός ενίσχυσε τη δεξιοχειρία μέσα στους αιώνες και κατά πόσο παρόμοια φαινόμενα σε άλλα ζώα, όπως οι παπαγάλοι ή τα καγκουρό, συνδέονται με βαθύτερους εξελικτικούς μηχανισμούς.
Με πληροφορίες από Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης
