1. Τι είναι ο θεσμός των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων και ποιος είναι ο σκοπός ίδρυσής τους;
Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία (ΔΗΜ.Ω.Σ.) αποτελούν Δίκτυο έως 22 δημόσιων σχολικών μονάδων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με κοινωνικό προσανατολισμό, και όχι όπως λανθασμένα αναφέρθηκε ότι λειτουργούν σε υποβαθμισμένες περιοχές, με τελική αποστολή την αναβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης. Το Δίκτυο λειτουργεί υπό την εποπτεία του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού και οι σχολικές μονάδες ανήκουν διοικητικά στην οικεία Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Για την επίτευξη της αποστολής του, το Δίκτυο ενισχύεται από τους πόρους της Δωρεάς του Ιδρύματος Ωνάση. Η ανωτέρω Σύμβαση Δωρεάς μεταξύ του Ελληνικού Δημοσίου και του Κοινωφελούς Ιδρύματος «ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Σ. ΩΝΑΣΗΣ» κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 5174/2025. Με τους πόρους της δωρεάς, σύμφωνα με την προαναφερθείσα σύμβαση, καλύπτονται οι δαπάνες για την ανακαίνιση των κτιριακών υποδομών των σχολικών μονάδων του δικτύου καθώς και οι δαπάνες για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού τους, με ποσό ύψους έως 1.000.000 ευρώ για κάθε σχολική μονάδα. Επίσης για κάθε σχολική μονάδα προβλέπεται κατ΄ έτος η διάθεση έως 500.000 ευρώ από τους πόρους της δωρεάς για την κάλυψη των αναγκών για τη λειτουργία των ομίλων, τις δαπάνες για την πρόσθετη αμοιβή των εκπαιδευτικών για το πρόσθετο έργο που προσφέρουν στο πλαίσιο των ομίλων (μέσω διαδικασιών του Ελληνικού Δημοσίου και της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών), καθώς και για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών με στόχο τη συνεχή επαγγελματική αναβάθμισή τους. Σύμφωνα με τους όρους της Σύμβασης Δωρεάς οι σχολικές μονάδες του Δικτύου θα υποστηρίζονται τουλάχιστον για 12 σχολικά έτη από τους πόρους ης δωρεάς, με το συνολικό ποσό έως 160.000.000 ευρώ.
2. Προβλέπεται είσοδος ιδιωτικών συμφερόντων στη δημόσια εκπαίδευση μέσω του θεσμού των Ωνασείων;
Kαμία δημόσια υπηρεσία του Πύργου δεν μεταφέρεται/πουλιέται σε ιδιώτη, κανένα δημόσιο σχολείο δεν καταργείται, αντίθετα ενισχύεται η λειτουργία των σχολικών μονάδων από τους πόρους της δωρεάς με σκοπό την αναβάθμιση του προσφερόμενου εκπαιδευτικού έργου και της ποιότητας της σχολικής ζωής.
Η Διοικούσα Επιτροπή των Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων (Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ.) είναι ένα εννεαμελές όργανο, το οποίο έχει την επιστημονική και παιδαγωγική εποπτεία των σχολικών μονάδων του Δικτύου, καθώς και την ευθύνη για την ανάπτυξη δράσεων που υλοποιούν την αποστολή των ΔΗΜ.Ω.Σ.
Η Επιτροπή συγκροτείται με Υπουργική Απόφαση, ενώ τόσο τα προσόντα των μελών της όσο και η διαδικασία ορισμού τους ορίζονται ρητά από τον νόμο. Συγκεκριμένα:
- Ο/Η Πρόεδρος και δύο μέλη επιλέγονται από τον Υπουργό κατόπιν ανοικτής πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος.
- Ένα μέλος ορίζεται από το Διοικητικό Συμβούλιο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής (Ι.Ε.Π.) μεταξύ των μελών του.
- Ένα μέλος επιλέγεται από τον Υπουργό με βάση τα ακαδημαϊκά του προσόντα.
- Τέσσερα μέλη προτείνονται από το Ίδρυμα Ωνάση και επιλέγονται από τον Υπουργό, επίσης βάσει των ακαδημαϊκών τους προσόντων.
Συνεπώς, η Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. δεν αποτελεί επιτροπή «αγνώστου προελεύσεως», ούτε είναι «ελεγχόμενη από τον ιδιώτη», όπως αβάσιμα ισχυρίζονται κάποιοι. Η Επιτροπή οφείλει θεσμικά να μεριμνά για την εφαρμογή της εθνικής εκπαιδευτικής πολιτικής και την προώθηση των επιστημονικών δράσεων του Δικτύου.
3. Τι αλλάζει για τους εκπαιδευτικούς που θα εργαστούν στα Ωνάσεια Σχολεία;
Οι εκπαιδευτικοί που έχουν οριστική τοποθέτηση στο 2ο Γυμνάσιο και το 2ο Λύκειο Πύργου έχουν το δικαίωμα, εφόσον το επιθυμούν, να παραμείνουν σε αυτά με διετή θητεία και μετά τον χαρακτηρισμό τους ως ΔΗΜ.Ω.Σ., χωρίς καμία περαιτέρω διαδικασία αξιολόγησης. Η τοποθέτηση αυτή πραγματοποιείται με απόφαση της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Προσωπικού του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων & Αθλητισμού, κατόπιν εισήγησης της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ.
Κατά συνέπεια, κανένας ιδιωτικός φορέας δεν παρεμβαίνει στη διαδικασία, ούτε αποφασίζει για την παραμονή των εκπαιδευτικών. Οι ισχυρισμοί περί υπογραφής «ιδιωτικού συμφωνητικού» είναι απολύτως ανυπόστατοι και ανακριβείς. Σημειώνεται ότι αντίστοιχο εργασιακό καθεστώς εφαρμόζεται παγίως και για τους εκπαιδευτικούς που υπηρετούν σε Πρότυπα ή Πειραματικά Σχολεία.
Κατά τη διάρκεια της θητείας τους οι εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα να επιμορφωθούν και, εφόσον αξιολογηθούν θετικά το τελευταίο έτος της θητείας τους, να παραμείνουν σε αυτά με τετραετή θητεία. Η ως άνω αξιολόγηση πραγματοποιείται σύμφωνα με τις διατάξεις που προβλέπονται για την αξιολόγηση των εκπαιδευτικών στα Πρότυπα και Πειραματικά Σχολεία, καθώς και στις υπόλοιπες σχολικές μονάδες της δημόσιας εκπαίδευσης.
Συνεπώς και εδώ δεν υπάρχει παρέμβαση του ιδιώτη, όπως λανθασμένα ακούγεται. Οι ως άνω επιμορφώσεις είναι προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες εκπαιδευτικές ανάγκες των εκπαιδευτικών των ΔΗΜ.Ω.Σ., προκειμένου αυτοί να είναι σε θέση να ανταποκριθούν στις αυξημένες και υψηλού επιπέδου παιδαγωγικές απαιτήσεις των εν λόγω σχολικών μονάδων, και το κόστος τους καλύπτεται από τους πόρους της Δωρεάς.
4. Ποιες άλλες δυνατότητες έχουν οι εκπαιδευτικοί που θα διδάξουν στα Ωνάσεια Σχολεία;
Πέραν των ανωτέρω αναφερομένων, οι ως άνω εκπαιδευτικοί έχουν τη δυνατότητα να διεκδικήσουν υποτροφία του Ιδρύματος Ωνάση για την κάλυψη του κόστους παρακολούθησης μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών, που θα οδηγήσει σε επαγγελματική και επιστημονική αναβάθμισή τους προς όφελος των ίδιων, των μαθητών/τριών, αλλά και συνολικά της εκπαιδευτικής διαδικασίας.
Επιπροσθέτως, εφόσον οι ως άνω εκπαιδευτικοί συμμετέχουν στην υλοποίηση Ομίλων/Συνόλων/Ενισχυτικής Διδασκαλίας, τους παρέχεται επιμίσθιο για το πρόσθετο έργο που προσφέρουν, από τους πόρους της Δωρεάς (μέσω διαδικασιών του Ελληνικού Δημοσίου και της Ενιαίας Αρχής Πληρωμών), χωρίς μεταβολή του υποχρεωτικού εργασιακού και διδακτικού τους ωραρίου.
Όλοι οι εκπαιδευτικοί με οριστική τοποθέτηση στις σχολικές μονάδες που χαρακτηρίστηκαν ως ΔΗΜ.Ω.Σ. διατηρούν την οργανική τους θέση στην περιοχή μετάθεσής τους, καθώς και ακέραιη την υπηρεσιακή τους κατάσταση και τη δημοσιοϋπαλληλική τους ιδιότητα. Η μόνη μεταβολή αφορά στην οριστική τοποθέτησή τους, η οποία, με τη διαδικασία της υπεραριθμίας, μεταφέρεται σε άλλη σχολική μονάδα της ίδιας ή όμορης ομάδας με το ΔΗΜ.Ω.Σ. Στην περίπτωση που δεν καταστεί δυνατή η οριστική τοποθέτηση, οι εκπαιδευτικοί τίθενται στη διάθεση του οικείου υπηρεσιακού συμβουλίου και ακολουθείται η ίδια διαδικασία και για τα επόμενα σχολικά έτη μέχρι την οριστική τους τοποθέτηση. Σημειώνεται ότι η οριστική τοποθέτηση των εκπαιδευτικών σε σχολική μονάδα, ως εκ της φύσεώς της, δύναται να αναπροσαρμόζεται σε πολλές άλλες περιπτώσεις για υπηρεσιακούς λόγους, όπως ενδεικτικώς σε περιπτώσεις μείωσης του μαθητικού πληθυσμού, συγχώνευσης σχολικών μονάδων ή άλλων συναφών διοικητικών αναγκών.
5. Ποια είναι η διαδικασία εισαγωγής και φοίτησης των παιδιών που θα επιλέξουν την εισαγωγή τους στα Ωνάσεια Σχολεία;
Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας ενός ΔΗΜ.Ω.Σ., οι μαθητές εισάγονται στην 1η τάξη Γυμνασίου και στην 1η τάξη Λυκείου. Ο αριθμός των μαθητών ανά τμήμα καθώς και ο αριθμός των τμημάτων για τη 1η τάξη του Γυμνασίου και Λυκείου ορίζονται με απόφαση της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. μετά από εισήγηση του Επιστημονικού Εποπτικού Συμβουλίου του Σχολείου (ΕΠ.Ε.Σ.) ή του Διευθυντή της σχολικής μονάδας, στην περίπτωση που δεν έχει ακόμη συσταθεί το ΕΠ.Ε.Σ.. Δεν προβλέπεται βάση εισαγωγής.
Συνεπώς στην περίπτωση που ο αριθμός των αιτήσεων είναι μικρότερος του αριθμού των εισακτέων μαθητών, όλοι οι υποψήφιοι που θα συμμετέχουν στη διαδικασία των εξετάσεων θα εισαχθούν στη σχολική μονάδα. Προβλέπεται από τις διατάξεις του νόμου 5174/2025 (Α΄12) ότι στην περίπτωση που εξακολουθούν να υπάρχουν κενές θέσεις μετά την ολοκλήρωση των παραπάνω εξετάσεων, τότε δύναται να διεξαχθούν συμπληρωματικές εξετάσεις με την ευθύνη του ΕΠ.Ε.Σ. της σχολικής μονάδας. Η διαδικασία για τις συμπληρωματικές εξετάσεις ορίζεται με απόφαση της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Τα παραπάνω προβλέπονται και στην περίπτωση των Πρότυπων Σχολείων.
Οι μαθητές και μαθήτριες, οι οποίοι/ες κατά το προηγούμενο διδακτικό έτος του πρώτου έτους λειτουργίας ενός ΔΗΜ.Ω.Σ. ολοκλήρωσαν επιτυχώς την 1η και 2η τάξη Γυμνασίου και την 1η και 2η τάξη Λυκείου, εγγράφονται στις επόμενες τάξεις χωρίς εξετάσεις. Όλοι οι παραπάνω μαθητές θα έχουν πρόσβαση σε αναβαθμισμένες εκπαιδευτικές υπηρεσίες, ενώ τους προσφέρεται και η δυνατότητα να παρακολουθούν εντελώς δωρεάν τους Ομίλους/Σύνολα/Τμήματα Ενισχυτικής Διδασκαλίας. Η δυνατότητα αυτή προσφέρεται και στους μαθητές των όμορων σχολικών μονάδων, χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών τους.
*Καθηγήτρια ΣΕΜΦΕ ΕΜΠ & Πρόεδρο της Διοικούσας Επιτροπής Δημοσίων Ωνασείων Σχολείων
