Οι επιστήμονες συνέδεσαν μια κατηγορία τροφών με τον κίνδυνο οστεοαρθρίτιδας, σύμφωνα με νέα μελέτη.
Η οστεοαρθρίτιδα είναι ο πιο συχνός τύπος αρθρίτιδας, με περίπου 528 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως να ζουν με την πάθηση. Τα περιστατικά οστεοαρθρίτιδας αυξάνονται σταθερά, καταγράφοντας άνοδο 113% από το 1990, και οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι θα συνεχίσουν να αυξάνονται. Τα γόνατα είναι οι αρθρώσεις που επηρεάζονται συχνότερα, ενώ ακολουθούν τα ισχία και τα χέρια.
Στους παράγοντες κινδύνου για οστεοαρθρίτιδα περιλαμβάνονται το οικογενειακό ιστορικό, η υπερκαταπόνηση της άρθρωσης, οι τραυματισμοί, η ηλικία, το φύλο (οι γυναίκες εμφανίζουν οστεοαρθρίτιδα συχνότερα από τους άνδρες) και η παχυσαρκία, η οποία επίσης έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια.
Δεδομένου ότι δεν μπορείτε να επηρεάσετε την ηλικία, το φύλο ή το οικογενειακό ιστορικό σας, η διατήρηση ενός υγιούς σωματικού βάρους αποτελεί βασικό στόχο για τη βελτίωση της οστεοαρθρίτιδας, ιδιαίτερα σε αρθρώσεις που δέχονται βάρος, όπως τα γόνατα και τα ισχία.
Εντούτοις, δεν έχουν αυξηθεί μόνο η οστεοαρθρίτιδα και η παχυσαρκία. Αν και δεν υπάρχουν ακριβή δεδομένα για την Ελλάδα, στις ΗΠΑ έχει αυξηθεί σημαντικά και η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, με εκτιμήσεις να δείχνουν ότι σχεδόν το 60% των θερμίδων και το 90% της πρόσληψης πρόσθετης ζάχαρης προέρχονται από αυτά. Στην χώρα μας, που το διατροφικό πρότυπο μετακινείται ολοένα και πιο μακριά από τη Μεσογειακή Διατροφή προς μια πιο δυτικού τύπου διατροφή, εκτιμάται ότι επίσης έχει σημειωθεί σημαντική αύξηση κατανάλωσης των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Είναι επίσης γνωστό ότι υπάρχει σύνδεση μεταξύ κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και παχυσαρκίας.
Παράλληλα, προηγούμενη έρευνα έχει δείξει ότι η ποσότητα λίπους στον μηρό, γνωστή ως ενδομυϊκή διήθηση λίπους, σχετίζεται με την οστεοαρθρίτιδα, με υψηλότερα επίπεδα ενδομυϊκής διήθησης λίπους να συνδέονται με μεγαλύτερη συχνότητα οστεοαρθρίτιδας στα ισχία και τα γόνατα. Καθώς η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων σχετίζεται με την παχυσαρκία και η παχυσαρκία με την ενδομυϊκή διήθηση λίπους και την οστεοαρθρίτιδα, οι ερευνητές θέλησαν να διερευνήσουν αν υπάρχει σχέση μεταξύ κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και ενδομυϊκής διήθησης λίπους. Τα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Radiology.
Πώς πραγματοποιήθηκε η μελέτη
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από την Osteoarthritis Initiative, μια μακροχρόνια μελέτη που διήρκεσε από τον Φεβρουάριο του 2004 έως τον Οκτώβριο του 2015. Για τη συγκεκριμένη ανάλυση, εξετάστηκαν 615 συμμετέχοντες, εκ των οποίων οι 340 ήταν γυναίκες, με μέση ηλικία τα 60 έτη. Με βάση τον δείκτη μάζας σώματος (BMI), περίπου το 65% ήταν υπέρβαροι και το 24% είχαν παχυσαρκία. Επίσης, το 43% των ανδρών και το 81% των γυναικών παρουσίαζαν κοιλιακή παχυσαρκία, δηλαδή περίμετρο μέσης τουλάχιστον 102 εκ. για τους άνδρες και 88 εκ. για τις γυναίκες.
Για να συμμετάσχουν στη μελέτη, οι συμμετέχοντες έπρεπε αρχικά να μην έχουν καμία μορφή αρθρίτιδας, συμπεριλαμβανομένης της οστεοαρθρίτιδας και της ρευματοειδούς αρθρίτιδας, αν και είχαν παράγοντες κινδύνου για οστεοαρθρίτιδα. Παράλληλα, είχαν συμπληρώσει ερωτηματολόγιο συχνότητας κατανάλωσης τροφίμων στην αρχή της μελέτης, το οποίο κατέγραφε τις διατροφικές τους συνήθειες κατά τους προηγούμενους 12 μήνες. Με βάση αυτό, οι ερευνητές υπολόγισαν την κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Για τις ανάγκες της μελέτης, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα ορίστηκαν ως έτοιμα τρόφιμα και ποτά που παρασκευάζονται με βιομηχανικές μεθόδους επεξεργασίας και περιέχουν πρόσθετα, όπως αρωματικές ύλες, χρωστικές και γαλακτωματοποιητές, τα οποία βελτιώνουν τη διάρκεια ζωής, τη γεύση και την ελκυστικότητα.
Οι συμμετέχοντες είχαν επίσης διαθέσιμες μαγνητικές τομογραφίες των μηρών τους, μέσω των οποίων οι ερευνητές μέτρησαν την ποσότητα λίπους.
Τι έδειξε η μελέτη
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι όσο αυξανόταν η κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, αυξανόταν και η ποσότητα λίπους στους μηρούς. Δεδομένου ότι προηγούμενες μελέτες έχουν συνδέσει την αυξημένη ενδομυϊκή διήθηση λίπους με την οστεοαρθρίτιδα, υπάρχει η πιθανότητα η υψηλή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων να σχετίζεται έμμεσα και με αυξημένο κίνδυνο οστεοαρθρίτιδας. Όμως, είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι οι συμμετέχοντες δεν είχαν οστεοαρθρίτιδα, αλλά μόνο παράγοντες κινδύνου, επομένως δεν μπορεί να προκύψει άμεση αιτιώδης σχέση.
Πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα
Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, φαίνεται να υπάρχει σύνδεση μεταξύ κατανάλωσης υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, ποσότητας λίπους στους μηρούς και οστεοαρθρίτιδας. Καθώς μεγαλώνετε, είναι φυσιολογικό να μειώνεται η μυϊκή μάζα και να αυξάνεται το λίπος. Όσο λιγότερη μυϊκή μάζα υπάρχει, τόσο μεγαλύτερη είναι η επιβάρυνση στις αρθρώσεις, καθώς οι μύες τις στηρίζουν και συμβάλλουν στη σωστή λειτουργία τους. Ένας διαδεδομένος μύθος είναι ότι ο μυς μετατρέπεται σε λίπος ή το αντίστροφο, κάτι που δεν ισχύει. Όταν μειώνεται η μυϊκή μάζα, το λίπος απλώς καταλαμβάνει τον χώρο που πριν καταλάμβανε ο μυς.
Η συχνή κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο καρδιακών παθήσεων, κατάθλιψης και δερματικών παθήσεων, όπως η ψωρίαση. Επιπλέον, όταν αποτελούν βασικό μέρος της διατροφής, μπορούν να προκαλέσουν φλεγμονή, λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς τους σε κορεσμένα λιπαρά, νάτριο και πρόσθετη ζάχαρη, επηρεάζοντας αρνητικά το μικροβίωμα του εντέρου. Η φλεγμονή, με τη σειρά της, έχει συνδεθεί με πολλές χρόνιες παθήσεις, όπως καρδιακά νοσήματα, διαβήτη, καρκίνο και αρθρίτιδα.
Αξιολογήστε τη δική σας κατανάλωση υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Καταναλώνετε συχνά επεξεργασμένα κρέατα, έτοιμα ή συσκευασμένα γεύματα και σνακ, έτοιμα γλυκά ή φαγητό απ’ έξω και fast food; Τι συμβαίνει με τα ροφήματα και τα τρόφιμα που περιέχουν πολλή πρόσθετη ζάχαρη, όπως τα ροφήματα καφέ και τα αναψυκτικά;
Σκεφτείτε από πού μπορείτε να ξεκινήσετε μικρές αλλαγές, αντικαθιστώντας κάποια από αυτά με πιο απλές και θρεπτικές επιλογές, όπως νερό, γάλα, τσάι ή καφέ χωρίς πρόσθετα. Δεν χρειάζεται να αλλάξετε τα πάντα από την αρχή. Οι μικρές αλλαγές έχουν αποτέλεσμα με τον χρόνο και είναι πιο εύκολο να διατηρηθούν. Ξεκινήστε αντικαθιστώντας ένα γεύμα, ρόφημα ή σνακ και αυξήστε σταδιακά τις αλλαγές.
Εξετάστε επίσης γιατί καταναλώνετε τα συγκεκριμένα τρόφιμα. Συχνά, η επιλογή τους σχετίζεται με την ευκολία και την έλλειψη χρόνου. Σε αυτή την περίπτωση, η προετοιμασία γευμάτων μπορεί να βοηθήσει ώστε να έχετε διαθέσιμες πιο υγιεινές επιλογές όταν τις χρειάζεστε, χωρίς να απαιτείται πολύς χρόνος.
