Σε μια περίοδο που ο πρωτογενής τομέας δοκιμάζεται από παντού – κόστος παραγωγής, έλλειψη εργατικών χεριών, χαμηλές τιμές προϊόντων – έρχεται μια ακόμη εξέλιξη να επιβαρύνει την ήδη ασφυκτική κατάσταση: η κατάργηση του εργοσήμου για τους εργάτες γης και η μετάβαση σε καθεστώς πλήρους μισθωτής εργασίας.

Το εργόσημο με όλες τις αδυναμίες του, αποτελούσε για χρόνια ένα ευέλικτο εργαλείο που κάλυπτε τις πραγματικές ανάγκες της αγροτικής παραγωγής. Εποχικές εργασίες, μικρής διάρκειας απασχόληση, ανάγκη για άμεση εύρεση εργατών – όλα αυτά εξυπηρετούνταν με μια διαδικασία απλή και λειτουργική.

Σήμερα, αυτό το μοντέλο φαίνεται να εγκαταλείπεται.

-Από την ευελιξία… στη γραφειοκρατία

Με απλά λόγια, ο αγρότης μετατρέπεται σε “κανονικό εργοδότη” με όλες τις υποχρεώσεις μιας επιχείρησης.

Και όλα αυτά για μια δραστηριότητα που στηρίζεται στην εποχικότητα και την αβεβαιότητα.

-Εκτόξευση κόστους

Το βασικό πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό – είναι άμεσα οικονομικό.

Η μετάβαση από την παρακράτηση περίπου 10% του εργοσήμου σε πλήρεις εργοδοτικές εισφορές αυξάνει σημαντικά το κόστος εργασίας.

Για έναν μικρό ή μεσαίο παραγωγό, αυτό σημαίνει:

* μεγαλύτερα ημερομίσθια συνολικά,

* περισσότερα έξοδα ανά στρέμμα,

* λιγότερο περιθώριο κέρδους.

Και όλα αυτά σε μια αγορά όπου ήδη τα περιθώρια είναι οριακά.

-Πρακτικά αδιέξοδα

Το πρόβλημα όμως δεν σταματά στο κόστος.

Η ίδια η φύση της αγροτικής εργασίας συγκρούεται με το νέο σύστημα:

* Οι ανάγκες είναι προσωρινές, όχι σταθερές.

* Οι εργάτες συχνά αλλάζουν μέσα στη σεζόν.

* Οι μετακλήσεις περιορίζονται χρονικά (π.χ. έως 6 μήνες).

Αυτό σημαίνει ότι ο αγρότης θα αναγκάζεται να ψάχνει συνεχώς νέο προσωπικό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται σε καθυστερήσεις και απώλεια παραγωγής.

-Η πραγματικότητα στο χωράφι

Στην πράξη, η έλλειψη εργατών γης είναι ήδη ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα του κλάδου. Η νέα κατάσταση κινδυνεύει να το επιδεινώσει.

Αν το κόστος ανεβαίνει και η διαδικασία γίνεται πιο δύσκολη:

* είτε οι παραγωγοί θα περιορίσουν τις καλλιέργειες,

* είτε θα στραφούν σε “γκρίζες” λύσεις,

* είτε θα εγκαταλείψουν εντελώς.

Και το ερώτημα είναι απλό: ποιος θα παράγει τελικά;

-Ασάφεια και ανησυχία

Την ίδια στιγμή, επικρατεί σύγχυση γύρω από το τι ακριβώς ισχύει και πότε θα εφαρμοστεί πλήρως το νέο καθεστώς. Σε ορισμένες περιπτώσεις, γίνεται λόγος ακόμη και για μη άμεση κατάργηση, κάτι που δείχνει το θολό τοπίο που επικρατεί.

Αυτή η αβεβαιότητα είναι από μόνη της πρόβλημα:

κανείς δεν μπορεί να προγραμματίσει.

Η κατάργηση του εργοσήμου δεν είναι μια απλή διοικητική αλλαγή.

Είναι μια πολιτική επιλογή που:

* αυξάνει το κόστος,

* δυσκολεύει την παραγωγή,

* απομακρύνει ακόμη περισσότερο τους μικρούς αγρότες από τη βιωσιμότητα.

Σε έναν κλάδο που ήδη πιέζεται, τέτοιες αποφάσεις δεν μοιάζουν με “εκσυγχρονισμό”, αλλά με ακόμη ένα βήμα προς τη συρρίκνωση.