Ένα άλλοτε ακμάζον εμπορικό λιμάνι που συνέδεε την Ινδία με τη Μεσοποταμία και τη Μεσόγειο, αποκαλύπτεται σήμερα μέσα από σύγχρονες γεωφυσικές έρευνες και εικόνες από drones
Μια χαμένη πόλη του Μεγάλου Αλεξάνδρου, θαμμένη για αιώνες κάτω από τη γη της Μεσοποταμίας, έρχεται ξανά στο φως.
Οι αρχαιολόγοι επιβεβαίωσαν την τοποθεσία μιας αρχαίας μητρόπολης, γνωστή ως Αλεξάνδρεια στον Τίγρη, στο νότιο Ιράκ, κοντά στον Περσικό Κόλπο, που υπήρξε κάποτε ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά κέντρα του κόσμου και που παρέμενε κρυμμένη για περισσότερα από 1.500 χρόνια.
Ιδρύθηκε τον 4ο αιώνα π.Χ. ως λιμενική πόλη που συνέδεε το εμπόριο από την Ινδία με τη Μεσοποταμία και τον μεσογειακό κόσμο. Μετά τον 3ο αιώνα μ.Χ. πέρασε στη λήθη, όταν η πορεία του ποταμού Τίγρη άλλαξε. Τα τελευταία χρόνια, οι ερευνητές χαρτογράφησαν τα οχυρωματικά τείχη της πόλης, το οδικό της δίκτυο και τα οικοδομικά τετράγωνα, χάρη σε εικόνες από drones και γεωφυσικές σαρώσεις υψηλής ανάλυσης.
Τι βρέθηκε
Οι αρχαιολόγοι εργάζονται στον χώρο από τη δεκαετία του 2010, μια περίοδο κατά την οποία το ISIS είχε τον έλεγχο σε τμήματα του Ιράκ, όμως μόλις τώρα αποκαλύφθηκε η πλήρης έκταση της χαμένης μητρόπολης.
Το Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας στη Γερμανία ανέφερε σε ανακοίνωση στις 28 Ιανουαρίου ότι οι ερευνητές «επιτρεπόταν να πραγματοποιούν μόνο επιφανειακές έρευνες, υπό τη στενή επιτήρηση στρατιωτών ή αστυνομικών». Οι ερευνητές εντόπισαν συγκροτήματα ναών, εργαστήρια με καμίνια και φούρνους, καθώς και τα κατάλοιπα του λιμανιού και του συστήματος καναλιών της πόλης.
Η πόλη είχε «πλημμυρίσει επανειλημμένα», αλλά διατηρήθηκε θαυμαστά καλά, δήλωσε ο Στέφαν Ρ. Χάουζερ, καθηγητής αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κωνσταντίας. Ο Χάουζερ είπε ότι, όπως και η πιο γνωστή ομώνυμη πόλη στην Αίγυπτο, η Αλεξάνδρεια στον Τίγρη ιδρύθηκε σε ένα σημείο όπου συναντιούνται ποτάμι και θάλασσα. Η πόλη ιδρύθηκε σε μια εποχή που υπήρχε μεγάλη ανάγκη για ένα νέο λιμάνι εμπορίου με την Ινδία στη νότια Μεσοποταμία.
Ο Χάουζερ δήλωσε ότι ο Μέγας Αλέξανδρος επέλεξε προσωπικά την τοποθεσία το 324 π.Χ., επικαλούμενος τον συγγραφέα Πλίνιο τον Πρεσβύτερο, ο οποίος βασιζόταν σε παλαιότερες πηγές. Ο Αλέξανδρος, ο Μακεδόνας ηγέτης που κατέκτησε την Περσική Αυτοκρατορία, γοητεύτηκε από τη στρατηγική θέση του ποταμού. «Το μέγεθος των οικοδομικών τετραγώνων είναι εντυπωσιακό», είπε στο Fox News. «Ξεπερνά ακόμη και εκείνα των μεγάλων πρωτευουσών της εποχής, όπως η Σελεύκεια στον Τίγρη ή η Αλεξάνδρεια στον Νείλο».
«Η ποιότητα των γεωφυσικών αποδείξεων είναι απολύτως εντυπωσιακή… Η διατήρηση των κτιρίων είναι εκπληκτικά καλή και αρχίσαμε να εντοπίζουμε τους τοίχους αμέσως κάτω από την επιφάνεια, κάτι που εξηγεί και τα πολύ καλά αποτελέσματα στις γεωφυσικές έρευνες» πρόσθεσε.
Ο χώρος
Ο αρχαιολόγος δήλωσε ότι τον εξέπληξε το μέγεθος της πόλης, που φτάνει τα 6,5 τετραγωνικά χιλιόμετρα (2,5 τετραγωνικά μίλια), το οποίο χαρακτήρισε «τεράστιο για μια αρχαία πόλη». Ο Χάουζερ ανέφερε ότι η έρευνα ξεκίνησε το 2016 από τους Βρετανούς αρχαιολόγους Τζέιν Μουν, Ρόμπερτ Κίλικ και Στιούαρτ Κάμπελ.
Η ανασκαφή του χώρου ήταν δύσκολη, καθώς οι θερμοκρασίες το καλοκαίρι ξεπερνούν τους 49°C. Επιπλέον, η ευρύτερη περιοχή αντιμετωπίζει πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Η ερευνητική ομάδα σχεδιάζει να μελετήσει στο μέλλον συνοικίες της πόλης και τα εργαστήρια με τα καμίνια, εφόσον εξασφαλιστεί χρηματοδότηση.
Ο Χάουζερ τόνισε ότι ο χώρος θα μπορούσε να ρίξει νέο φως στην Παρθική Αυτοκρατορία, η οποία έλεγχε την πόλη αιώνες μετά τις κατακτήσεις του Αλεξάνδρου. Την περιέγραψε ως μία από τις λιγότερο μελετημένες δυνάμεις της αρχαιότητας. «Δεν υπάρχει ούτε μία πραγματικά χρήσιμη συνοπτική παρουσίαση της ιστορίας, της δομής και του πολιτισμού της», είπε.
Ο χώρος είναι «ιδιαίτερα κατάλληλος για αυτού του είδους την έρευνα, επειδή δεν υπήρξε μεταγενέστερη οικοδομική δραστηριότητα από την αρχαιότητα», πρόσθεσε.
«Έχουμε τη σχεδόν μοναδική ευκαιρία να ανασυνθέσουμε ολόκληρο το πολεοδομικό σχέδιο μιας πόλης μέσω γεωφυσικής έρευνας και ελπίζουμε να ολοκληρώσουμε τις γεωφυσικές μελέτες μέσα στη χρονιά».
