Το έθιμο με πρωταγωνίστρια μια ζυμωτή φιγούρα γυναίκας που συμβολίζει τη νηστεία, με επτά πόδια ένα για κάθε εβδομάδα της Σαρακοστής
Παραμονές Καθαράς Δευτέρας και η κυρά Σαρακοστή ένα από τα παλαιότερα έθιμα που συνδέονται με την νηστεία και την περίοδο που θα διανύσουμε μέχρι το Πάσχα 2026 που φέτος θα το γιορτάσουμε στις 12 Απριλίου. Πρόκειται για ένα αυτοσχέδιο ημερολόγιο για να μετρηθεί η διάρκεια των 40 ημερών της νηστείας και βασίζεται στην φιγούρα μιας γυναίκας χωρίς στόμα και με επτά πόδια. Κάθε πόδι αντιπροσωπεύει μία εβδομάδα και το έθιμο αυτό μας διδάσκει τη σημασία της υπομονής, της νηστείας και της πνευματικής προετοιμασίας για την Ανάσταση.
Σύμφωνα με την παράδοση το τραγούδι που συνοδεύει το έθιμο της κυρά Σαρακοστής και το μαθαίνουν τα παιδιά στο Νηπιαγωγείο είναι το «Την κυρά Σαρακοστή που ΄ναι έθιμο παλιό οι γιαγιάδες μας τη φτιάχναν με αλεύρι και νερό. Για στολίδι, της φορούσαν στο κεφάλι ένα σταυρό μα το στόμα της ξεχνούσαν γιατί νήστευε καιρό. Και τις μέρες, τις μετρούσαν με τα πόδια της τα επτά. Κόβαν ένα τη βδομάδα μέχρι να ΄ρθει η Πασχαλιά.»
Το έθιμο της κυρά Σαρακοστής: Τι συμβολίζει και πώς συνδέεται με το Πάσχα
Φτιαγμένο από ζυμάρι αποτελεί ένα ημερολόγιο που χρησιμοποιούσαν οι παλαιότεροι για να μετρούν τις εβδομάδες, από την Καθαρά Δευτέρα μέχρι το Μεγάλο Σάββατο. Τα επτά πόδια της Κυράς Σαρακοστής σηματοδοτούν τις επτά εβδομάδες της σαρακοστιανής περιόδου, ένα πόδι για κάθε εβδομάδα. Κάθε Σάββατο κόβουμε κι ένα πόδι. Το τελευταίο πόδι το αφαιρούμε το Μεγάλο Σάββατο, το βάζουμε μέσα σ’ένα ξερό σύκο ή καρύδι κι όποιος το βρει του φέρνει γούρι! Η Κυρά Σαρακοστή έχει σταυρωμένα χέρια, επειδή προσεύχεται, δεν έχει στόμα γιατί νηστεύει και δεν έχει αυτιά για να μην ακούει.
Οι επτά εβδομάδες της Σαρακοστής είναι οι ακόλουθες:
1η Κυριακή της Ορθοδοξίας
2η Κυριακή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά
3η Κυριακή της Σταυροπροσκυνήσεως
4η Κυριακή του Αγίου Ιωάννη της Κλίμακας
5η Κυριακή της Οσίας Μαρίας της Αιγυπτίας
6η Κυριακή των Βαΐων
7η Κυριακή του Πάσχα
Πώς φτιάχνουμε την κυρά Σαρακοστή: Η συνταγή
Το ζυμάρι για την Κυρά Σαρακοστή φτιάχνεται με:
1 κούπα νερό περίπου,
1 κούπα αλάτι,
3 κούπες αλεύρι
βάζουμε όσο νερό χρειάζεται, για να γίνει ένα εύπλαστο ζυμάρι. Το στέγνωμά του γίνεται σε φούρνο, όχι σε πολύ δυνατή φωτιά, για περίπου 20-30 λεπτά, αφού το ζητούμενο είναι να στεγνώσει και να σκληρύνει και όχι να ψηθεί! Αυτό το ζυμάρι δεν τρώγεται, παρά μόνο φτιάχνεται για την μέτρηση των εβδομάδων μέχρι το Πάσχα.
Μάλιστα σε πολλά σχολεία ιδίως Νηπιαγωγεία και πρώτες τάξεις Δημοτικού οι δασκάλες σύστησαν στα παιδιά το έθιμο της κυρά Σαρακοστής και το έφτιαξαν με αφορμή την Καθαρά Δευτέρα και την έναρξη της Σαρακοστής. Όπως μας εξήγησε δασκάλα «φτιάξαμε με τα παιδιά της Α Δημοτικού την κυρά Σαρακοστή όπως έκαναν παλιά οι γιαγιάδες και οι παππούδες μας. Είναι ένας τρόπος να κατανοήσουν οι μαθητές τη σημασία της νηστείας, της προσμονής του Πάσχα αλλά και να μυηθούν στα έθιμα του τόπου μας.»
