Καλώς ήρθατε στη στήλη μας, Ποπκόρν στον «Ορφέα». Κάθε εβδομάδα περνάμε την πόρτα του αγαπημένου μας σινεμά «Ορφέα» και σας μεταφέρουμε εικόνες, σκέψεις και εντυπώσεις από τις ταινίες που βλέπουμε εκεί.
Αγαπάμε το σινεμά, το θέατρο και τα βιβλία και μας αρέσει να μοιραζόμαστε όσα μας αγγίζουν, μας ξαφνιάζουν, μας προβληματίζουν ή μας κάνουν να συζητάμε για ώρες. Στόχος μας είναι να σας προτείνουμε ταινίες που πιστεύουμε ότι αξίζουν να πάτε μια βόλτα στο σινεμά!
Της Αναστασίας Τσουκαλά & της Νίκης Μιχαλοπούλου
Πέθανε και πάει κυρά μου,
πέθανε και πάει
στην κεφαλή του, τύρφη χλοερή,
τα πόδια του πέτρα φυλάει.
~ Άμλετ, Πράξη 4, Σκηνή 5
Η κριτική της Νίκης Μιχαλοπούλου
Το βραβευμένο, σαιξπηρικό δράμα της Μάγκι Ο’ Φάρελ ήρθε στις κινηματογραφικές αίθουσες με την ματιά της Κλόε Ζάο, κουβαλώντας ήδη τη φήμη μιας εμπειρίας που σου προκαλεί βαθιά συγκίνηση.
Προσωπικά, θέλω να ξεκινήσω τονίζοντας πως αυτή η ταινία παρόλο που αφορά στη ζωή του γνωστού σε όλους μας Σαίξπηρ, δεν έχει τον ίδιο για πρωταγωνιστή και αυτό ήταν κάτι που με κέρδισε αυτομάτως! Θα έλεγα πως οι κεντρικές φιγούρες είναι μια ένωση χαρακτήρων και συναισθημάτων που εστιάζουν στην οικογενειακή γαλήνη και στην οδύνη ενός θανάτου που οδηγεί στο τραύμα! Ναι, η Κλόε Ζάο έδωσε τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε ένα συναίσθημα!
Εδώ και καιρό η ταινία «Άμνετ» κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα ως ένα αριστοτεχνικό μελό – από εκείνα που δεν φοβούνται το δάκρυ. Στον πυρήνα του βρίσκεται μια οικογενειακή τραγωδία: ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ και η σύζυγός του, Άνιες (ή αλλιώς Άγκνες), χάνουν τον 11χρονο γιο τους από την πανώλη. Από αυτό το αδιανόητο τραύμα θα γεννηθεί, χρόνια αργότερα το διάσημο έργο του Σαίξπηρ, ο «Άμλετ»!
Η ιστορία μας μεταφέρει στην Αγγλία του 1580. Ο Γουίλ (Πολ Μέσκαλ) είναι ένας φτωχός δάσκαλος λατινικών, γιος ενός βίαιου γαντοποιού, μακριά ακόμη από τον μύθο του μεγάλου βάρδου. Η Άνιες (Τζέσι Μπάκλεϊ), άγρια και γήινη, βαθιά συνδεδεμένη με τη φύση, μαζεύει βότανα, θυμίζει ξωτικό ή μάγισσα – όπως την αποκαλούν – και έχει μια αλλόκοτη ελευθερία που τρομάζει την κλειστή κοινωνία γύρω της. Ο έρωτάς τους είναι δυνατός από την πρώτη στιγμή. Θα παντρευτούν, θα αποκτήσουν τρία παιδιά. Ο Σαίξπηρ θα κυνηγήσει το όνειρό του στο λονδρέζικο θέατρο, ενώ η Άνιες θα μείνει πίσω να μεγαλώσει τα παιδιά τους – μια επιλογή που κατά βάθος η ίδια έκανε…
Στην καθημερινότητά τους είχαν “χτίσει” τις δικές τους ισορροπίες και αρμονίες που βέβαια έγιναν θρύψαλα με τον θάνατο του μικρού Άμνετ. Η απώλεια δεν λειτουργεί εδώ ως απλό δραματουργικό γεγονός, αλλά ως δύναμη που αλλάζει τα πάντα: τον τρόπο που οι ήρωες αγαπούν, επικοινωνούν, αντέχουν. Η Άνιες βυθίζεται σε έναν ωμό, σωματικό και ψυχικό πόνο, ενώ ο Γουίλ, ανίκανος να μείνει στο σπίτι τους, μετατρέπει το πένθος σε τέχνη.
Ήχοι που ησυχάζουν ή ταράζουν, βλέμματα που λένε περισσότερα από τους διαλόγους, ένα παγανιστικό love story που παραχωρεί τη θέση του στη σιωπή της απώλειας. Το «Άμνετ» μιλά για τον θάνατο ενός παιδιού – τον απόλυτο εφιάλτη για κάθε γονέα! Τα δάκρυα είναι μονόδρομος…
Ο Πολ Μέσκαλ ενσαρκώνει έναν Σαίξπηρ ντροπαλό, ευάλωτο, πριν από τον μύθο γύρω από το όνομά του. Η Τζέσι Μπάκλεϊ αιθέρια και καθηλωτική, είναι η καρδιά της ταινίας: ένα πλάσμα της φύσης που αγαπά με όλο του το είναι και συντρίβεται με την ίδια ένταση.
Το «Άμνετ» αποτελεί μια βαθιά ανθρώπινη ταινία. Μιλά για τον έρωτα, την οικογένεια, τη φύση και την τέχνη ως πράξη κάθαρσης. Και στο φινάλε, εκεί που θέατρο και σινεμά συναντιούνται, σου θυμίζει πως καμία ψυχή δεν χάνεται πραγματικά.
Σε προσωπικό επίπεδο αυτό που με συγκίνησε ακόμα περισσότερο κι από το χαμό του παιδιού… ήταν η συνειδητοποίηση της Άνιες πως ο άντρας της, ο Σαίξπηρ, βίωνε κι αυτός τον ίδιο πόνο της απώλειας κι ας είχε φύγει από το σπίτι. Δεν είχε ξεχάσει, δεν είχε καν συνέλθει από τον χαμό του γιού τους… Έτσι, γεννήθηκε η περίφημη φράση του “Να ζει κανείς ή να μη ζει. Ιδού η απορία.” Οι τύψεις, η συγκίνηση, ο πόνος, η αγάπη και η αγκαλιά στο βλέμμα της που αποτυπώθηκαν τα τελευταία λεπτά της ταινίας, ήταν ανατριχιαστικά!
Πήγαινε να δεις το «Άμνετ». Και ναι — πάρε μαζί σου χαρτομάντηλα!
Η κριτική της Αναστασίας Τσουκαλά
Ανήκει η ταινία της Chloé Zhao Hamnet στις επιτυχίες της χρονιάς; Η κινηματογραφική μεταφορά των βιβλίων αποτελεί συστατικό επιτυχίας μιας ταινίας; Οι σημερινοί θεατές αγαπούν τις μυθιστορηματικές βιογραφίες;
Η αλήθεια είναι ότι η ταινία ανήκει στις πολυσυζητημένες της χρονιάς τόσο για τη πλοκή όσο και για τις υποψηφιότητές της στα βραβεία Oscar. Το γεγονός αυτό στάθηκε αφορμή να παρακολουθήσω την ταινία από την πρώτη μέρα προβολής της. Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι επειδή έχω αδυναμία στον William Shakespeare είχα διαβάσει και το μυθιστόρημα της Maggie O’ Farrell στο οποίο και βασίζεται η ταινία. Πριν ξεκινήσω να γράφω την άποψή μου για τη ταινία θα ήθελα να κάνω ένα μικρό σχόλιο γράφοντας ότι αυτό που θα παρακολουθήσετε είναι ένα ιστορικό δράμα βασιζόμενο στη ζωή του Σαίξπηρ, της γυναίκας του, Άγκνες και του γιου τους Χάμνετ.
Σε αντίθεση με πολλές επικών διαστάσεων βιογραφίες, το Hamnet δεν είναι μια ταινία για τον Σαίξπηρ, τουλάχιστον όχι με τον συμβατικό τρόπο. Τοποθετώντας στο επίκεντρο την Άγκνες (εξαιρετική ερμηνεία από την Jessie Buckley), η ταινία επικεντρώνεται στη σχέση, την απώλεια και το πένθος. Αυτή η επιλογή είναι που το κάνει τόσο ιδιαίτερο: βλέπεις την τραγωδία δια μέσου των ανθρώπων της, όχι ως μια προσπάθεια να δοξαστεί εκ των υστέρων ο Σαίξπηρ.
Το Hamnet είναι μια ταινία που καλλιεργεί το συναίσθημα σε τέτοιο βαθμό που για μερικούς θεατές γίνεται αβάσταχτη. Δεν θα κρύψω πώς τόσο εγώ όσο και άλλοι θεατές βγήκαμε από την αίθουσα συγκινημένοι λυγίζοντας από το βάρος των εικόνων και των αισθημάτων μολονότι τα πρώτα σαράντα λεπτά κουράστηκα από τον αργό ρυθμό της.
Το δυνατό χαρτί της ταινίας είναι αναμφίβολα η Jessie Buckley. Λίγα φιλμ δίνουν τέτοιο χώρο στην ηθοποιό να «ανοίξει» την ψυχή της, και η Buckley εκμεταλλεύεται κάθε δευτερόλεπτο με εκπληκτική ευαισθησία, από το απαλό χαμόγελο πριν από την τραγωδία μέχρι τις στιγμές απώλειας. Αυτή η ερμηνεία θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως κορυφαία κινηματογραφική υποκριτική της χρονιάς. Από την άλλη μεριά ο Paul Mescal είναι λιγότερο δυναμικός από την Buckley, με αποτέλεσμα η ταινία να μοιάζει να «στεγάζει» το δράμα περισσότερο στο πρόσωπο της Άγκνες.
Αναμφίβολα, το αισθητικό κομμάτι του Hamnet είναι ένα από τα πιο δημοφιλή στοιχεία στην ταινία. Η κάμερα, τα τοπία, οι εικόνες της φύσης και οι φωτισμοί κάνουν την ταινία να μοιάζει με ζωγραφιά σε κίνηση. Η ταινία γεμίζει την οθόνη με συναίσθημα, και αυτό είναι κάτι την κάνει να ξεχωρίζει στη συνολική της σύνθεσης.
Ένα ενδιαφέρον σημείο συζήτησης είναι η σχέση της ταινίας με την αληθινή ιστορία. Σε αντίθεση με πολλές βιογραφικές ταινίες που προσκολλώνται σε γνωστά και καταγεγραμμένα γεγονότα, το Hamnet επιλέγει να κινηθεί αλλού. Προτιμά να δουλέψει με το συναίσθημα και τις υποθέσεις: τι μπορεί να ένιωσε, πώς μπορεί να βίωσε την απώλεια του γιου του και αν —και πώς— αυτή η απώλεια πέρασε στον Άμλετ. Αυτή η επιλογή αποτελεί μέρος της μαγείας της ταινίας· για άλλους, όμως, αγγίζει τα όρια μιας κάπως φαντασμαγορικής μυθοπλασίας.
Το Hamnet δεν είναι μια εύκολη ταινία, αλλά ούτε και μια ταινία που προσφέρεται για γρήγορη κατανάλωση. Είναι ένα φιλμ που απαιτεί χρόνο, υπομονή και διάθεση να αφεθείς. Δεν ενδιαφέρεται να εντυπωσιάσει με βιογραφικές αποκαλύψεις. Επιλέγει να σταθεί στη σιωπή, στο βλέμμα, στη διάρκεια του πένθους και εκεί ακριβώς βρίσκει τη δύναμή του.
Είτε δει κανείς την ταινία ως έναν στοχασμό πάνω στην απώλεια, είτε ως μια ποιητική προσέγγιση της ζωής πίσω από τον μύθο του Σαίξπηρ, το Hamnet καταφέρνει κάτι σπάνιο: να μετατρέψει τον πόνο σε κινηματογραφική εμπειρία. Και ίσως αυτό να είναι το πιο τίμιο που μπορεί να κάνει μια ταινία για την απώλεια, να μας την κάνει να τη νιώσουμε.
Μπορείς να ενημερώνεσαι για το πρόγραμμα του σινεμά “Ορφέας” στον παρακάτω σύνδεσμο: https://www.orfeascinemapyrgos.gr
