Μπορεί κανείς να φανταστεί την Ευρώπη να λειτουργεί χωρίς αμερικανική τεχνολογία;
Εν μέσω αλλεπάλληλων συγκρούσεων, απειλών, υπαναχωρήσεων και προσπαθειών κατευνασμού, υπάρχει ένα ακραίο σενάριο, που τρομάζει περισσότερο από κάθε τι άλλο τους Ευρωπαίους στις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ.
Ποιο είναι αυτό; Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, δεν έχει να κάνει με τις αμερικανικές βάσεις, τις βλέψεις του Τραμπ ή τους δασμούς. Ο εφιάλτης για τη γηραιά ήπειρο θα ήταν είναι ένα εκτελεστικό διάταγμα του Λευκού Οίκου που θα μπορούσε να περιορίσει την πρόσβαση της σε data centers ή σε λογισμικό ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, απαραίτητο για τη λειτουργία επιχειρήσεων και δημόσιων υπηρεσιών.
«Όταν αρχίζεις να σκέφτεσαι τέτοια ενδεχόμενα, ακόμη κι αν παραμένουν θεωρητικά, πρέπει να αναρωτηθείς πώς θα λειτουργούσε κάτι τέτοιο στην πράξη», σημειώνει στη WSJ O Bernard Liautaud, managing partner της Balderton Capital. «Μπορεί κανείς να φανταστεί την Ευρώπη να λειτουργεί χωρίς αμερικανική τεχνολογία; Είναι εξαιρετικά δύσκολο».
Πίεση για «τεχνολογική ανεξαρτησία»
Η στάση του Τραμπ στο ζήτημα της Γροιλανδίας ώθησε ευρωπαίους αξιωματούχους και διπλωμάτες να σκληρύνουν τη ρητορική τους γύρω από την ανάγκη περιορισμού της εξάρτησης από τις ΗΠΑ, όχι μόνο στην άμυνα και το εμπόριο, αλλά και στην τεχνολογία.
Την Πέμπτη, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για την «τεχνολογική κυριαρχία», το οποίο στηρίζει τη χρήση κριτηρίων στις δημόσιες προμήθειες υπέρ ευρωπαϊκών προϊόντων όπου αυτό είναι δυνατό και προτείνει νέα νομοθεσία για την προώθηση ευρωπαϊκών παρόχων cloud.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επεξεργάζεται νέο νομοθετικό πλαίσιο με στόχο την ενίσχυση της τεχνολογικής κυριαρχίας, σύμφωνα με αξιωματούχους που γνωρίζουν τις συζητήσεις. Όπως αναφέρουν, οι κίνδυνοι ασφαλείας που συνδέονται με την αμερικανική τεχνολογία συζητούνται πλέον ανοιχτά — κάτι που, όπως λένε, θα ήταν αδιανόητο πριν από έξι μήνες.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι διευκρινίζουν ότι ο στόχος δεν είναι η πλήρης εγκατάλειψη της αμερικανικής τεχνολογίας, αλλά ο περιορισμός κρίσιμων εξαρτήσεων και η ενίσχυση των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
Η συζήτηση στο Νταβός και το βάρος του cloud
Η πιθανότητα μιας τεχνολογικής «αποσύζευξης» Ευρώπης–ΗΠΑ αποτέλεσε κεντρικό θέμα συζητήσεων στο World Economic Forum στο Νταβός, όπου επιχειρηματικοί και πολιτικοί ηγέτες αναγνώρισαν τη δυσκολία ενός τέτοιου εγχειρήματος, δεδομένης της έκτασης της αμερικανικής τεχνολογίας — από μικροτσίπ και υπηρεσίες cloud έως μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης.
Η εξάρτηση της Ευρώπης είναι ιδιαίτερα έντονη στο cloud computing. Το 2024, ευρωπαϊκοί πελάτες δαπάνησαν σχεδόν 25 δισ. δολάρια σε υποδομές από τους πέντε μεγαλύτερους αμερικανικούς παρόχους cloud — Amazon, Google και Microsoft μεταξύ αυτών — ποσό που αντιστοιχεί στο 83% της ευρωπαϊκής αγοράς, σύμφωνα με την IDC.
«Οι μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες πρέπει να χρησιμοποιούν ευρωπαϊκό λογισμικό», δήλωσε ο Nicolas Dufourcq, επικεφαλής της γαλλικής κρατικής επενδυτικής τράπεζας Bpifrance. «Η αυτόματη επιλογή αμερικανικής ψηφιακής τεχνολογίας είναι πολύ εύκολη και πρέπει να σταματήσει».
Παλιές φιλοδοξίες, νέες συνθήκες
Η Ευρώπη, θυμίζει η Wall Street Journal, υπήρξε πρωτοπόρος στην εποχή της κινητής τηλεφωνίας, με εταιρείες όπως η Nokia και η Ericsson, αλλά υστέρησε στην εποχή του Διαδικτύου, αδυνατώντας να δημιουργήσει τεχνολογικούς κολοσσούς αντίστοιχης κλίμακας με εκείνους των ΗΠΑ και της Κίνας.
Πολλές προσπάθειες για ευρωπαϊκές μηχανές αναζήτησης δεν κατάφεραν να απειλήσουν σοβαρά την κυριαρχία της Google.
Επιχειρηματίες αποδίδουν αυτή την υστέρηση σε μια πιο συντηρητική επενδυτική κουλτούρα, τον κατακερματισμό της ενιαίας αγοράς και το βαρύ ρυθμιστικό πλαίσιο. Η ΕΕ επιχειρεί πλέον να χαλαρώσει ορισμένους ψηφιακούς κανόνες, αν και η πρόοδος παραμένει αργή.
Από τον Σνόουντεν στο σήμερα
Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για την κυριαρχία της αμερικανικής τεχνολογίας δεν είναι καινούργιες. Το 2013, οι αποκαλύψεις του Έντουαρντ Σνόουντεν για τις πρακτικές παρακολούθησης των ΗΠΑ οδήγησαν το Δικαστήριο της ΕΕ στην ακύρωση συμφωνίας διατλαντικής ανταλλαγής δεδομένων.
Αντίστοιχα, το 2018, κατά την πρώτη προεδρία Τραμπ, ευρωπαϊκές εταιρείες ανησύχησαν για νόμο που έδινε στις αμερικανικές αρχές δικαίωμα πρόσβασης σε δεδομένα αποθηκευμένα στο εξωτερικό από αμερικανικούς παρόχους cloud.
Και στις δύο περιπτώσεις, οι αμερικανικές εταιρείες διατήρησαν ή και ενίσχυσαν το μερίδιό τους στην Ευρώπη, επενδύοντας σε τοπικά data centers και προσφέροντας λύσεις «κυρίαρχου cloud» με δεδομένα αποθηκευμένα υπό ευρωπαϊκό έλεγχο.
Μετά την επανεκλογή Τραμπ, ευρωπαίοι αξιωματούχοι ζητούν πλέον από αμερικανικούς παρόχους να διασφαλίσουν ότι κρίσιμοι πελάτες —όπως στον ενεργειακό τομέα— θα μπορούν να μεταφέρουν γρήγορα τις υποδομές τους σε τοπικούς παρόχους σε περίπτωση διακοπής υπηρεσιών.
Η Microsoft έχει επεκτείνει συνεργασίες, όπως στη Γερμανία με τη Delos Cloud (θυγατρική της SAP), ενώ η Amazon λάνσαρε πρόσφατα «sovereign cloud» στην Ευρώπη με έδρα τη Γερμανία. Αντίστοιχα, η Google έχει δημιουργήσει κοινοπραξίες με τοπικούς εταίρους, όπως στη Γαλλία.
Η συζήτηση για την τεχνολογική αυτονόμηση της Ευρώπης, άλλοτε θεωρητική, αποκτά πλέον σαφές γεωπολιτικό βάθος — και, για πρώτη φορά, αίσθηση επείγοντος.
