Η ιστορία της γυναίκας που έγινε σύμβολο αντίστασης καίγοντας με το τσιγάρο της φωτογραφία του Χαμενεϊ, την ώρα που το καθεστώς του Ιράν πνίγει στο αίμα διαδηλώσεις
Viral έγινε στα social media το βίντεο μιας κοπέλας στον Καναδά που έκαιγε με τη φλόγα από το τσιγάρο της φωτογραφία του Χαμενεΐ. Το ξέσπασμα των–πνιγμένων στο αίμα– διαδηλώσεων στο Ιράν, trendαρε στα social media, με τον κόσμο στη μεγάλη πλειοψηφία του να στηρίζει τους διαδηλωτές που διεκδικούν ελευθερία και αξιοπρέπεια.
Καθώς οι φωτογραφίες και τα βίντεο από την Τεχεράνη δημοσιεύονται με το σταγονόμετρο λόγω του μπλακάουτ που έχει επιβάλλει το καθεστώς στο διαδίκτυο και τις επικοινωνίες, ένα βίντεο από τον μακρινό Καναδά έγινε παγκόσμιο σύμβολο αντίστασης.
Το βίντεο δείχνει μια γυναίκα — η οποία αυτοπροσδιορίζεται ως Ιρανή πρόσφυγας — να βάζει φωτιά με έναν αναπτήρα σε φωτογραφία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν. Στη συνέχεια, ανάβει το τσιγάρο της από τη φλόγα, αφήνοντας ό,τι απέμεινε από τη φωτογραφία να σκορπίσει στον αέρα.
Είτε πρόκειται για σκηνοθετημένη πράξη είτε για αυθόρμητη εκδήλωση αντίστασης, το βίντεο έχει γίνει μία από τις πιο χαρακτηριστικές εικόνες των διαδηλώσεων στο Ιράν ενάντια στην Ισλαμική Δημοκρατία, την ώρα που ο Τραμπ εξετάζει το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης στη χώρα.
Η κίνηση της γυναίκας στον Καναδά βρήκε μιμητές από το Ισραήλ έως τη Γερμανία και από την Ελβετία έως τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στα 34 δευτερόλεπτα του βίντεο, πολλοί χρήστες σε πλατφόρμες όπως το X, το Instagram και το Reddit είδαν ένα άτομο να αψηφά μια σειρά νόμων και κοινωνικών κανόνων της θεοκρατίας σε μια καθηλωτική πράξη αυτονομίας. Δεν φορά μαντίλα, καίει την εικόνα του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, έγκλημα που στην Ισλαμική Δημοκρατία τιμωρείται με θάνατο.
Και μέσα σε αυτά τα λίγα δευτερόλεπτα, που κυκλοφόρησαν και αναπαράχθηκαν εκατομμύρια φορές, πέρασε στην Ιστορία.
Δυσπιστία στα social media
Τα κοινωνικά δίκτυα έχουν γεμίσει με φωτογραφίες ανθρώπων που ανάβουν τσιγάρα από φωτογραφίες του ηγέτη του Ιράν.
Στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης και της παραπληροφόρησης, η αμφισβήτηση έχει γίνει δεύτερη φύση των χρηστών του διαδικτύου. Έτσι, όταν η “κοπέλα με το τσιγάρο” εμφανίστηκε, μπήκε “στο στόχαστρο” των “απίστων”.
Δεν ήταν αμέσως σαφές, για παράδειγμα, αν άναβε το τσιγάρο της στο Ιράν ή κάπου αλλού, ως ένδειξη αλληλεγγύης. Αργότερα παραδέχτηκε ότι βρισκόταν στον Καναδά.
Πολλοί αναρωτήθηκαν αν η “κοπέλα με το τσιγάρο” ήταν μέρος μιας ευρύτερης επικοινωνιακής στρατηγικής. Πάντως, ο συμβολισμός της πράξης της Ιρανής γυναίκας ήταν αρκετά ισχυρός ώστε να γίνει viral στα κοινωνικά δίκτυα παγκοσμίως — και να εμπνεύσει ανθρώπους σε διαδηλώσεις να την αντιγράψουν.
Η γυναίκα πίσω από τη φωτογραφία με το τσιγάρο
Η γυναίκα δεν απάντησε σε πολλαπλές προσπάθειες του Associated Press να επιβεβαιώσει την ταυτότητά της. Ωστόσο, έχει μιλήσει σε άλλα μέσα και το AP επιβεβαίωσε τη γνησιότητα αυτών των συνεντεύξεων.
Στο X, αυτοχαρακτηρίζεται “ριζοσπαστική φεμινίστρια” και χρησιμοποιεί το ψευδώνυμο Morticia Addams λόγω του ενδιαφέροντός της για “τρομακτικά πράγματα”, όπως είπε σε συνέντευξή της στο μη κερδοσκοπικό μέσο The Objective.
Δεν επιτρέπει τη δημοσίευση του πραγματικού της ονόματος για λόγους ασφαλείας, μετά από αυτό που περιγράφει ως μια τρομακτική διαδρομή από τη δράση ως αντιφρονούσα στο Ιράν — όπου λέει ότι συνελήφθη και κακοποιήθηκε — μέχρι την ασφάλεια στην Τουρκία. Εκεί, σύμφωνα με το The Objective, απέκτησε φοιτητική βίζα για τον Καναδά. Σήμερα, στα μέσα της δεκαετίας των 20, λέει ότι έχει καθεστώς πρόσφυγα και ζει στο Τορόντο.
Εκεί, στις 7 Ιανουαρίου, κατέγραψε το βίντεο που έγινε γνωστό ως “το βίντεο της κοπέλας με το τσιγάρο”, μία ημέρα πριν το ιρανικό καθεστώς επιβάλει σχεδόν πλήρη διακοπή του διαδικτύου.
“Απλώς ήθελα να πω στους φίλους μου ότι η καρδιά μου, η ψυχή μου ήταν μαζί τους”, είπε σε συνέντευξή της στο CNN-News18, συνεργαζόμενο δίκτυο στην Ινδία.
Στις συνεντεύξεις, η γυναίκα ανέφερε ότι συνελήφθη για πρώτη φορά στα 17 της κατά τις διαδηλώσεις του “αιματηρού Νοεμβρίου” του 2019, που ξέσπασαν αφού ο Τραμπ απέσυρε τις ΗΠΑ από τη συμφωνία για τα πυρηνικά που το Ιράν είχε συνάψει με τις παγκόσμιες δυνάμεις και η οποία επέβαλε συντριπτικές κυρώσεις.
“Ήμουν σθεναρά αντίθετη στο ισλαμικό καθεστώς”, είπε στο The Objective. Οι δυνάμεις ασφαλείας “με συνέλαβαν και πέρασα μια νύχτα σε κέντρο κράτησης χωρίς η οικογένειά μου να ξέρει πού βρισκόμουν ή τι μου είχε συμβεί”. Η οικογένειά της τελικά εξασφάλισε την απελευθέρωσή της καταθέτοντας μισθολογικό δελτίο ως εγγύηση. “Από εκείνη τη στιγμή ήμουν υπό παρακολούθηση”.
Το 2022, στη διάρκεια των διαδηλώσεων που ξέσπασαν μετά τον θάνατο της Μαχσά Αμινί υπό κράτηση, δήλωσε ότι συμμετείχε σε εκπομπή στο YouTube ενάντια στην υποχρεωτική μαντίλα και δέχτηκε απειλητικά τηλεφωνήματα. Το 2024, μετά τον θάνατο του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί σε συντριβή ελικοπτέρου, δημοσιοποίησε την προσωπική της ιστορία — και συνελήφθη στο σπίτι της στο Ισφαχάν.
Η γυναίκα δήλωσε ότι ανακρίθηκε και “υπέστη σοβαρή ταπείνωση και σωματική κακοποίηση”. Στη συνέχεια, χωρίς εξήγηση, αφέθηκε ελεύθερη με υψηλή εγγύηση. Διέφυγε στην Τουρκία και ξεκίνησε το ταξίδι της προς τον Καναδά.
“Όλα τα μέλη της οικογένειάς μου βρίσκονται ακόμα στο Ιράν και δεν έχω νέα τους εδώ και λίγες ημέρες”, είπε στη συνέντευξη που δημοσιεύτηκε την Τρίτη. “Ανησυχώ πραγματικά ότι το ισλαμικό καθεστώς μπορεί να τους επιτεθεί”
