Ποιοι παράγοντες συμβάλλουν στη φετινή έξαρση και ποια μέτρα προστασίας παραμένουν κρίσιμα για τον γενικό πληθυσμό και τις ευπαθείς ομάδες; Ο Δημήτρης Παρασκευής, καθηγητής Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ, εξηγεί
— Ποιοι παράγοντες έχουν συμβάλει στη φετινή έντονη έξαρση της γρίπης σε σύγκριση με προηγούμενα έτη;
Προς το παρόν, για τη χώρα μας είναι νωρίς για να εκτιμήσουμε αν η έξαρση της γρίπης είναι πιο έντονη σε σχέση με προηγούμενα έτη. Σε άλλες χώρες της Ευρώπης που η κυκλοφορία του ιού προηγήθηκε, έχουν καταγραφεί περισσότερα κρούσματα και νοσηλείες λόγω γρίπης. Αυτό οφείλεται, κυρίως, στην κυκλοφορία του τύπου H3N2 της ομάδας Κ που περιλαμβάνει περισσότερες μεταλλάξεις απ’ ό,τι συνήθως, με συνέπεια να προκαλεί μεγαλύτερο αριθμό μολύνσεων. Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι αυτός ο τύπος ιού αυξάνει τον κίνδυνο για σοβαρή νόσο.
— Πόσο αποτελεσματικό είναι το φετινό αντιγριπικό εμβόλιο και ποια είναι τα δεδομένα μέχρι στιγμής;
Η αποτελεσματικότητα του εμβολίου έναντι μόλυνσης με τον τύπο Η3Ν2 εκτιμήθηκε σε 52% σε παιδιά και 57% σε ενήλικες ηλικίας 18-64 ετών, με την αποτελεσματικότητα να είναι ακόμα υψηλότερη έναντι σοβαρής νόσου. Τα δεδομένα αυτά υποδεικνύουν ότι, ακόμα και με την ύπαρξη μιας νέας ομάδας ιού, το εμβόλιο αποτελεί αποτελεσματικό μέτρο πρόληψης.
Συστήνεται ξεκούραση και ηρεμία. Ένα πιθανό λάθος είναι να αγνοήσουμε τα συμπτώματα, να μην προφυλάξουμε τον εαυτό μας ή, άθελα μας, τα άτομα στο περιβάλλον μας.
— Υπάρχουν συγκεκριμένες ηλικιακές ή ευάλωτες ομάδες που πλήττονται περισσότερο φέτος;
Η πιθανότητα μετάδοσης του ιού εξαρτάται από το αν έχουμε εμβολιαστεί ή εκτεθεί πρόσφατα σε γρίπη καθώς και από το αν τηρούμε άλλα προληπτικά μέτρα, όπως η χρήση μάσκας κ.λπ. Αναφορικά με τον κίνδυνο μόλυνσης, γενικά είναι υψηλότερος στα παιδιά λόγω μειωμένης ανοσίας αλλά και αυξημένου κινδύνου έκθεσης στο σχολικό περιβάλλον. Αυτό που διαφέρει σημαντικά είναι η πιθανότητα σοβαρής νόσησης, που είναι σημαντικά αυξημένη στις ευπαθείς ομάδες.
— Πώς συνυπάρχει η γρίπη με άλλες αναπνευστικές λοιμώξεις (όπως Covid-19 και RSV) και τι σημαίνει αυτό για το σύστημα υγείας;
Συνήθως αυτή την περίοδο έχουμε αυξημένη κυκλοφορία παθογόνων που προκαλούν λοιμώξεις αναπνευστικού. Προς το παρόν, ο SARS-CoV-2 και ο RSV παρουσιάζουν μέτρια με χαμηλά επίπεδα κυκλοφορίας, με συνέπεια να μην επιβαρύνεται το σύστημα υγείας σε μεγάλο βαθμό και από αυτές τις λοιμώξεις. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν άλλα παθογόνα που κυκλοφορούν αυτή την περίοδο και γενικά ο κίνδυνος για νόσηση και νοσηλεία, ειδικά σε ευπαθή άτομα, είναι αυξημένος. Η επιβάρυνση στο σύστημα υγείας είναι σημαντικά αυξημένη.
— Τι μέτρα πρόληψης θα συστήνατε αυτή την περίοδο στον γενικό πληθυσμό αλλά και στους επαγγελματίες υγείας;
Καταρχάς, εμβολιασμό έναντι της γρίπης, του RSV και του SARS-CoV-2. Παράλληλα, για τον γενικό πληθυσμό συστήνεται, παρουσία συμπτωμάτων, να αποφεύγει τις επαφές με άτομα που είναι ευπαθή και αν είναι εφικτό να χρησιμοποιεί μάσκα, ειδικά σε συνθήκες υψηλού συγχρωτισμού. Για τα ευπαθή άτομα, στις ίδιες συνθήκες, συστήνεται να πραγματοποιούν αυτοδιαγνωστικό έλεγχο και να αναζητούν έγκαιρα ιατρική συμβουλή για το αν χρειάζεται να λάβουν προληπτική αγωγή.
— Υπάρχουν ενδείξεις για μεταλλάξεις ή νέα στελέχη του ιού που προκαλούν ανησυχία;
Όπως προαναφέραμε, αυτό αφορά τη γρίπη τύπου H3N2 ομάδας Κ, με τα χαρακτηριστικά του ιού να αυξάνουν τον κίνδυνο μόλυνσης και όχι σοβαρής νόσησης.
— Πότε είναι «αργά» για να κάνει κάποιος το αντιγριπικό εμβόλιο; Ποιο είναι το σωστό timing;
Η ιδανική περίοδος που συστήνεται για το εμβόλιο είναι οι μήνες Οκτώβριος-Νοέμβριος, πριν από την κυκλοφορία δηλαδή του ιού. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι απαιτείται διάστημα περίπου 10-14 ημερών για την ανάπτυξη ανοσίας.
— Ποια είναι τα συχνότερα λάθη που κάνει ο κόσμος στη διαχείριση των συμπτωμάτων της γρίπης στο σπίτι;
Γενικά, συστήνεται ξεκούραση και ηρεμία. Ένα πιθανό λάθος είναι να αγνοήσουμε τα συμπτώματα, να μην προφυλάξουμε τον εαυτό μας ή, άθελα μας, και τα άτομα στο περιβάλλον μας. Επίσης, ειδικά τα άτομα που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες θα πρέπει τις πρώτες ημέρες των συμπτωμάτων να αναζητήσουν ιατρική συμβουλή, όσο τα συμπτώματα είναι ήπια. Αυτό έχει σημασία, δεδομένου ότι η θεραπεία είναι αποτελεσματική μόνο όταν χορηγηθεί έγκαιρα και όσο τα συμπτώματα δεν είναι σοβαρά.
— Τι μαθήματα πήραμε από την πανδημία της Covid-19 που μπορούν να εφαρμοστούν και στη διαχείριση της γρίπης;
Τα μαθήματα τα πανδημίας που μπορούν να εφαρμοστούν και στη γρίπη είναι η τήρηση των μέτρων πρόληψης, τα οποία είναι κοινά. Επίσης, ότι ο εμβολιασμός είναι ένα ουσιαστικό μέτρο πρόληψης. Τέλος, με ψυχραιμία και σε συνδυασμό με ιατρική υποστήριξη είναι εφικτό να διαχειριστούμε κάθε περίπτωση με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
Γιάννης Πανταζόπουλος
