Από το 2023 όφειλε το Υπουργείο να έχει μεριμνήσει ώστε να υπάρχει μάθημα για όσους μαθητές έχουν απαλλαγεί από τη διδασκαλία των Θρησκευτικών
Σημαντική δικαστική εξέλιξη σηματοδοτούν οι αποφάσεις 2417/2025 και 2418/2025 του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις οποίες το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε δεκτές αιτήσεις ακύρωσης που είχαν καταθέσει γονείς και μαθήτριες ήδη από το 2023, καταδικάζοντας το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων για παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας.
Οι αποφάσεις εκδόθηκαν από την 7μελή σύνθεση του Γ΄ Τμήματος του ΣτΕ και αφορούν την πολυετή αδράνεια του Υπουργείου να οργανώσει και να προσφέρει εναλλακτικό μάθημα για τους μαθητέςπου έχουν λάβει νόμιμη απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών, παρά τη σαφή και δεσμευτική νομολογία της Ολομέλειας του Δικαστηρίου ήδη από το 2019.
Παράλειψη παρά τις σαφείς προθεσμίες
Η Ολομέλεια του ΣτΕ είχε κρίνει ότι το Υπουργείο Παιδείας όφειλε να έχει ολοκληρώσει την οργάνωση του εναλλακτικού μαθήματος –συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων σπουδών, των βιβλίων και του διδακτικού προσωπικού– έως τη λήξη του σχολικού έτους 2022-2023. Παρά ταύτα, το Υπουργείο δεν προχώρησε στις αναγκαίες ενέργειες, με αποτέλεσμα οι μαθητές που απαλλάσσονταν από τα Θρησκευτικά να παραμένουν χωρίς ουσιαστικό εκπαιδευτικό αντικείμενο.Το Ανώτατο Δικαστήριο επέδειξε επιείκεια, αναμένοντας για διάστημα περίπου δύο ετών την προσαρμογή της Διοίκησης στις δικαστικές επιταγές. Τελικώς, μόλις τον Νοέμβριο του 2025 το Υπουργείο δημοσίευσε σε ΦΕΚ τρεις υπουργικές αποφάσεις για τη θέσπιση του λεγόμενου «μαθήματος Ηθικής», το οποίο, ωστόσο, προβλέπεται να εφαρμοστεί από το σχολικό έτος 2026-2027, δηλαδή με καθυστέρηση τουλάχιστον τριών ετών.
Αγωγές αποζημίωσης για ηθική βλάβη
Η καθυστέρηση του Υπουργείου έχει ήδη οδηγήσει στην κατάθεση αγωγών αποζημίωσης από οικογένειες μαθητών και μαθητριών που, ενώ είχαν νόμιμα απαλλαγεί από το μάθημα των Θρησκευτικών, στερήθηκαν το εναλλακτικό μάθημα για τρία συνεχόμενα σχολικά έτη (2023–2026). Οι αγωγές αφορούν ηθική βλάβη λόγω παραβίασης θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά έχουν αναγνωριστεί από τη νομολογία της Ολομέλειας του ΣτΕ. Σύμφωνα με τον δικηγόρο Βασίλη Σωτηρόπουλο, νομικό εκπρόσωπο των οικογενειών, το «μάθημα Ηθικής» αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς και μεθοδικής διεκδίκησης ενεργών πολιτών, οι οποίοι προσέφυγαν επανειλημμένα στη Δικαιοσύνη από το 2017 έως σήμερα, προκειμένου να διασφαλίσουν τον σεβασμό των συνταγματικών τους δικαιωμάτων.
