του Πάνου Τριγάζη*
Στον απόηχο του διήμερου, 4-5 Ιουλίου 2025, με θέμα «Ειρήνη και Συντάγματα» του Πανεπιστημίου Αιγαίου σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Άγκυρας, πραγματοποιείται την Κυριακή 6 Ιουλίου και ώρα 11.30 συνάντηση-συζήτηση για την σύγχρονη Αριστερά, στο αναψυκτήριο «Κήπος», δίπλα στο δημοτικό Θέατρο Μυτιλήνης. Συντονιστής, ο ακάματος πανεπιστημιακός και συγγραφέας Κώστας Ζώρας, συνοδοιπόρος μου και σε κινήσεις ειρήνης, εισηγητής της πρότασης απονομής του φετινού βραβείου Ειρήνης «Νίκος Νικηφορίδης» στις Μαρία Καρυστιανού και Μάγδα Φύσσα από το εσωτερικό, και στον γερμανό αντιφασίστα και επί χρόνια ευρωβουλευτή της Αριστεράς Χέλμουτ Σολτζ από το εξωτερικό.
Θα έλεγα ότι στο άλλοτε σταθερά θεωρούμενο «κόκκινο» νησί, τη Λέσβο της Σαπφούς και του Οδυσσέα Ελύτη, έχει ιδιαίτερη αξία μια συζήτηση για τον «διαρκή μετασχηματισμό της Αριστεράς, τι τον καθιστά αναγκαίο και τι σωτήριο. Σχεδόν δύο αιώνες από την γέννηση του μεγάλου κινήματος κοινωνικής χειραφέτησης, το μέλλον του δεν διαγράφεται ελπιδοφόρο όσο παλαιότερα, που πολλοί πίστευαν ότι παγκοσμίως το καράβι «πάει αριστερά» χωρίς σταματημό.
Με την ευρύτερη έννοια, όμως, Αριστερά υπήρχε πάντοτε όπως και Δεξιά, στις ταξικές κοινωνίες που προηγήθηκαν του καπιταλισμού. Τι άλλο σημαίνει όταν σοσιαλιστικές και κομμουνιστικές κινήσεις, στο παρελθόν, ακόμα και σήμερα, χρησιμοποιούν τον τίτλο “Σπάρτακος”; Κάνουν, λοιπόν, λάθος όσοι και όσες επικαλούνται την Αριστερά ως κοινωνικό φαινόμενο μη μεταβαλλόμενο, όχι μόνο οργανωτικά, αλλά και ιδεολογικοπολιτικά. Τίποτα πιο αυθαίρετο και αντιδιαλεκτικό είτε ακολουθήσουν την διαλεκτική του Μαρξ είτε του αρχαίου Ηράκλειτου.
Ποιοι «γόρδιοι δεσμοί» ή άλλες κοινωνικές αντιθέσεις πρέπει να λυθούν σήμερα, είναι το κρίσιμο ερώτημα, ανεπιθύμητο για μερίδα της Αριστεράς που μόνο την αντίθεση «Κεφαλαίου- Εργασίας» αναγνωρίζει. Σίγουρα η αντίθεση αυτή παραμένει βασική, η εποχή μας, όμως, έχει αναδείξει και άλλες, ήδη από τον 20ο αιώνα, που η επισήμανσή τους συνεπαγόταν και συνεπάγεται τη «ρετσινιά» του ρεφορμιστή. Πίστευε και μη ερεύνα, δυστυχώς, και για μερίδες της Αριστεράς, συμπεριλαμβανομένων και εξωκοινοβουλευτικών σχημάτων της, που διαχρονικά «κατέχουν» την συνταγή της επανάστασης!
Διαρκής και η αντίθεση «πρόοδος – συντήρηση», που αθροίζει σαφώς περισσότερες δυνάμεις υπέρ της προόδου από την αντίθεση «Κεφάλαιο- Εργασία». Γι’ αυτό, εξαρχής προέκυψε το ζήτημα των συμμαχιών του εργατικού κινήματος, στις οποίες αναφέρεται και ο Μαρξ στο Κομμουνιστικό Μανιφέστο, προτείνοντας προς διεκδίκηση και κάποιες μεταρρυθμίσεις. Αναφέρομαι συνοπτικά στο περιεχόμενο του ιστορικού αυτού κειμένου, στο βιβλίο μου «Ο διαρκής Μετασχηματισμός της Αριστεράς» (εκδόσεις Εύμαρος). Θεωρώ ότι ορισμένοι που επικαλούνται το Μανιφέστο του 1848, δεν το έχουν διαβάσει καλά, τουλάχιστον δεν το έχουν αφομοιώσει, διότι αν το είχαν, θα ήταν πιο ικανοί να κατανοήσουν και τις σύγχρονες εξελίξεις στην Ελλάδα, την Ευρώπη και τον κόσμο.
*Ο Πάνος Τριγάζης είναι υπεύθυνος του Γραφείου Ειρήνης του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ
